چرا اسرائیل مهمترین مانع از بهبود روابط ایران و امریکا است

چرا اسرائیل مهمترین مانع از بهبود روابط ایران و امریکا است؟ تحلیل استراتژی مدیریت تنش عراقچی, عباس عراقچی، وزیر خارجه دولت چهاردهم، رویکرد دیپلماتیک تهران در برابر واشنگتن را با عبارت مدیریت تخاصم تشریح کرده است. این واژه در ادبیات سیاست خارجی ایران سابقه دارد و تفاوت بنیادینی با مفهوم از بین بردن تخاصم دارد.

تفاوت مدیریت تخاصم با حل نهایی اختلافات مدیریت تخاصم به فرآیند کنترل و هدایت درگیریها به شیوهای سازنده اشاره دارد، بدون اینکه لزوماً منجر به پایان کامل آنها شود. هدف اصلی، نگه داشتن تنش در سطح قابل کنترل، پیشگیری از تشدید و استفاده از شرایط برای منافع ملی است.

الی که حل تنش بر پایان دادن کامل به خصومت و رسیدن به توافق جامع اصرار دارد.

مثال تاریخی سفر نیکسون به چین و الگوی حل تخاصم سینا عضدی، کارشناس امور سیاست خارجی و استاد کالج الیوت در دانشگاه جورج واشنگتن، با اشاره به سفر تاریخی ریکس نیکسون به چین در سال ۱۹۷۲، مدلیک از بین بردن تخاصم را توضیح میدهد. تا پیش از آن سفر، روابط واشنگتن و پکن کاملاً خصومانه بود و آمریکا حکومت چین را به رسمیت نمیشناخت.

این بازدید، گامی استراتژیک در جهت عادیسازی رسمی روابط بود که نهایتاً به الاعتراف با جمهوری خلق چین منجر شد. عراقچی از محدودیتهای رابطه تهران-واشنگتن آگاه است تحلیلگر میگوید که عراقچی با واقعیت روبروست از بین بردن کامل تخاصم با امریکا در شرایط کنونی ممکن نیست یا هزینههای سنگینی دارد.

این سیاست ممکن است شامل همکاریهای مقطعی شود، اما مقصد اصلی پیشگیری از تخریب بیشتر اوضاع است، نه بهبود آشکار روابط.

دویست گاه تاریخی کودتای ۲۸ مرداد و واقعه سفارت امریکا عضدی دو نقطه عطف تاریخی را مانع اصلی از اتخاذ سیاست حل تخاصم معرفی میکند کودتای ۲۸ مرداد که وجه آمریکا را در ایران از قدرتی قابل اعتماد به قدرت مداخلهگر تبدیل کرد، و اشغال سفارت امریکا پس از انقلاب که تصویر ایران را در افکار عمومی و ساختار سیاسی آمریکا به کشوری تبدیل کرد که به قوانین بینالملل احترام نمیگذارد.

تضاد با منافع خود میبینند. در سطح منطقه نیز بازیگرانی چون اسرائیل و عربستان سعودی تلاش میکنند تا مسیر تقارب دو کشور هموار نشود.

در چنین فضایی، مدیریت تنش برای پیشگیری از درگیری نظامی گزینهای واقعبینانه است. نقش محوری اسرائیل در معادله تنش ایران و امریکا عضدی با صراحت اعلام میکند مهمترین فاکتور تأثیرگذار بر رابطه ایران و امریکا، نوع و جنس دشمنی جمهوری اسلامی با اسرائیل است. اگرچه مسأله فلسطین اهمیت انسانی دارد، اما برخی کشورهای اسلامی موفق شدهاند مخالفت خود با اسرائیل را طوری مدیریت کنند که منافع ملیشان آسیب نباید.

لابی اسرائیل در امریکا قدرت زیادی دارد و در مذاکرات هستهای موفق شد برجام را به چالش بکشد. تجربهها نشان میدهد تلاشهای تقارب در دوران خاتمی یا اوباما، یا به دلایل داخلی شکست خوردند یا توسط فشارهای خارجی از ریل خارج شدند.

لزوم یک نیکسون در امریکا برای گشودن بنبست استاد دانشگاه جورج واشنگتن با استناد به عبارت معروف فقط نیکسون به چین میرود تأکید میکند که برای از بین بردن تخاصم، امریکا به رئیسجمهوری نیاز دارد که اعتبار سیاسی و قدرت قانعسازی افکار عمومی و ساختار قدرت را داشته باشد.

یک رئیسجمهور دموکرات معمولاً در برابر سناتورهای تندرو و اتهامات تسلیم شدن به ایران یا زیر پا گذاشتن منافع اسرائیل آسیبپذیر است. در مقابل، یک رئیسجمهور جمهوریخواه با قاعدة حمایتی متفاوت میتواند تغییر بنیادین ایجاد کند. عضدی پیشبینی میکند که در صورت پیروزی کمالا هریس، شاهد ادامه مدیریت تنش و توافقهای مقطعی هستیم، نه حل کامل خصومت.

او در پایان اشاره میکند که در روابط بستگی دارد به اینکه رهبر معظم انقلاب در ایران مجوز مذاکره مجدد را صادر کند یا خیر و آیا نتیجه انتخابات امریکا فضای جدیدی را رقم میزند.