اشتغال زایی پایدار بدون رشد اقتصادی ممکن نیست_خبررسان

به گزارش تجارت نیوز، نوشته اشتغال مدام از دغدغه‌های مهم اقتصاد ایران بوده است. در حالی‌که دولت‌ها وعده تشکیل صدها هزار تا یک میلیون شغل در سال را نقل می‌کنند، کارشناسان اقتصادی اعتقاد دارند تحقق این قولها بدون رشد اقتصادی پایدار مقدور نیست. سوال کلیدی این است: آیا می‌توان بدون رشد اقتصادی واقعی شغل تشکیل کرد و این شغل‌ها تا چه حد پایدار خواهند می بود؟

رشد بدون اشتغال؛ اتفاق‌ای جهانی

در سال ۱۳۹۵، علی ربیعی، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی زمان معتقد می بود: امروزه اشتغال در سرزمین ما ناشی از اندوخته‌گذاری و رشد به شدت به دست نمی‌آید و ما با اتفاق رشد بدون اشتغال روبه رو هستیم. یقیناً این اتفاق ایرانی نیست و دنیا نیز با آن روبه رو است.

آمارهای متناقض رشد اقتصادی

در شرایطی که تا این مدت بانک مرکزی و مرکز آمار ایران گزارشی از رشد تشکیل ناخالص داخلی در بهار سال جاری انتشار نکرده‌اند، مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارشی به بازدید برآورد تشکیل ناخالص داخلی در خرداد و هم‌این چنین بهار ۱۴۰۴پرداخته است. بازوی پژوهشی مجلس، در غیاب مراکز آماری، رشد اقتصادی با نفت و بدون نفت در بهار ۱۴۰۴را به ترتیب ۱.۴ و ۱.۲ درصد برآورد کرد.

آخرین آمار رسمی رشد تشکیل ناخالص داخلی توسط مرکز آمار ایران و بانک مرکزی مربوط به سال ۱۴۰۳است و بعد از آن گزارش ماهیانه و فصلی در این خصوص اراعه نشده است. بر پایه اظهار مرکز آمار ایران در سال قبل، رشته فعالیت‌های گروه کشاورزی ۳.۲ درصد، گروه صنایع و معادن ۳.۴ درصد و گروه خدمات ۲.۵ درصد نسبت به سال ۱۴۰۲رشد داشته است. هم‌این چنین بانک مرکزی خبرداد تشکیل ناخالص داخلی سرزمین در سال ۱۴۰۳به قیمت‌های ثابت سال ۱۴۰۰، با نفت ۳.۱ درصد و بدون نفت ۳.۰ درصد رشد داشته است.

اشتغال حمایتی؛ شغلی موقتی و بی‌دوام

بر پایه گزارش تسنیم، برخی کارشناسان می‌گویند تشکیل شغل بدون رشد اقتصادی عمدتاً در قالب اشتغال حمایتی یا دستوری اتفاق می‌افتد؛ همانند مطرح‌های کارورزی، مشاغل عمومی دولتی یا اشتغال مختصر‌زمان در پروژه‌های عمرانی. این نوع اشتغال اگرچه می‌تواند برای مدتی بیکاری را افت دهد، اما به علت نداشتن پشتوانه تولیدی و منفعت‌وری، ماندگار نیست و با آخر یافتن پشتیبانی‌های دولتی یا افت منبع های مالی از بین می‌رود.

به حرف های سعید لیلاز، کارشناس اقتصادی: اشتغال بدون رشد اقتصادی همانند ساخت خانه روی آب است؛ احتمالا مدتی پابرجا بماند، اما دوام نخواهد داشت. هنگامی تشکیل ناخالص داخلی رشد نمی‌کند، بازار کار هم توان جذب پایدار نیروی انسانی را ندارد.

بنابر این گزارش, کارشناسان اعتقاد دارند شغل پایدار وقتی تشکیل می‌شود که بر پایه رشد اقتصادی واقعی، افزایش اندوخته‌گذاری و ترقی منفعت‌وری بنا شده باشد. اگر اقتصاد سرزمین در مسیر رشد تشکیل باشد، واحدهای صنعتی و خدماتی ظرفیت بیشتری برای جذب نیرو اشکار می‌کنند. شغلی پایدار است که علاوه بر درآمد کافی، بیمه، امنیت شغلی و آموزش مستمر داشته باشد. وابستگی به بودجه‌های مقطعی یا تصمیمات دستوری، اشتغال را شکننده و ناپایدار می‌کند.

سید مالک حسینی، معاون گسترش کارآفرینی و اشتغال وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی داده‌محوری را مبنای سیاست‌گذاری اشتغال و بازار کار در دولت چهاردهم گفت و او گفت: تشکیل اشتغال بدون رشد اقتصادی مستمر و مدوام در بازار کار پایداری ندارد.

وی با اشاره به تکلیف تشکیل یک میلیون شغل در برنامه هفتم گسترش افزود: در رشد اقتصادی یک درصدی، اشتغال‌زایی نمی‌تواند پایداری داشته باشد. رشد اقتصادی سرزمین با لحاظ درآمد نفتی ۲.۲ درصد بوده که سالانه ۳۸۴شغل تشکیل شد؛ این در حالی است که در برنامه هفتم گسترش تشکیل یک میلیون شغل پیش‌بینی شده است.

حسینی پافشاری کرد: دستگاه‌های نظارتی پیگیر نوشته از ما می باشند. تحقق این کار به الزاماتی نیاز دارد؛ از جمله رشد اقتصادی مورد پافشاری قرار می‌گیرد. به این علت با رشد یک درصدی، اشتغال‌زایی نمی‌تواند پایداری داشته باشد. اگر شرایط عدم مطمعن در بنگاه‌های اقتصادی طویل شود، اثرش از زمان جنگ زیاد تر و مخرب‌تر خواهد می بود.

علی خدایی، عضو شورای عالی کار نیز در این‌باره می‌گوید: شغلی که بدون ربط با تشکیل شکل بگیرد، به محض ابراز کوچک‌ترین رکود یا افتمنابع مالی، از بین خواهد رفت. به این علت شرط ماندگاری اشتغال، پیوند آن با تشکیل و رشد اقتصادی است.

بر پایه گزارش‌های مرکز آمار و بانک مرکزی، هر یک درصد رشد اقتصادی می‌تواند بین ۸۰تا ۱۲۰هزار زمان شغلی تازه تشکیل کند. به همین علت است که تعداد بسیاری از اقتصاددانان پافشاری دارند وعده تشکیل یک میلیون شغل در سال بدون رشد اقتصادی ۶تا ۸درصدی عملاً دست‌نیافتنی خواهد می بود.

به گزارش تسنیم, ساختار اقتصادی ایران به طوری است که قسمت‌های نفتی و اندوخته‌بر، سهم بالایی در رشد دارند اما کمترین ظرفیت اشتغال‌زایی را دارند. به همین علت کارشناسان بر تنوع‌بخشی به رشد در قسمت‌های صنعتی، کشاورزی و خدمات دانش‌بنیان پافشاری می‌کنند تا رشد اقتصادی تبدیل اشتغال فراگیر و پایدار شود.
در نهایت، اشتغال پایدار بدون رشد اقتصادی واقعی مقدور نیست. تشکیل شغل‌های مقطعی و حمایتی احتمالا آمار بیکاری را در مختصر‌زمان افت دهد، اما بدون پشتوانه تولیدی و رشد اندوخته‌گذاری، سرنوشت آن‌ها نابودی در اولین تکانه اقتصادی خواهد می بود. کارشناسان اعتقاد دارند شرط مهم تحقق قولهای اشتغال‌زایی دولت، تشکیل بستر رشد پایدار، ارامش اقتصادی، جذب اندوخته و بهبود فضای کسب‌وکار است.

منبع: تسنیم