بودجه بنیادهای بی‌برون‌داد باید جمع شود_خبررسان

به گزارش تجارت نیوز، همه ناخشنود می باشند؛ چه آنکه بودجه را می‌نویسد و چه آنکه بودجه را می‌دهد؛ چه آنکه بودجه را امضا می‌کند و چه آنکه بودجه را باید اجرایی کند؛ آخرین موردش هم مسعود پزشکیان می بود که در دیدار با مدیران رسانه‌ها حرف های «این پول‌ها باید صرف نان مردم شود، کارمان شده این که فقط به یک مشت بنیاد و سازمان الکی که به هیچ دردی نمی‌خورند، پول بدهیم. به مسئولان گفتم آقایان! این بساط باید جمع شود».

پزشکیان حتی با همان لحن خودش، سخن افکار عمومی را می‌زند: «تا دل‌تان بخواهد مؤسسات و بنیادهایی داریم که هیچ برون‌دادی ندارند ولی پول به این‌ها می‌دهیم. خب! چرا باید به این‌ها پول بدهیم در حالی که معیشت مردم را نمی‌توانیم فراهم کنیم؟»

یقیناً که رئیس جمهوری باید سخن افکار عمومی را اجرایی کند؛ نه این که خودش هم همان «سخن» افکار عمومی را بگوید. بودجه‌هایی «الکی» که پزشکیان به آنها اشاره دارد، مربوط می‌شود به برخی موسسات و نهادهایی که گرچه نامشان در ردیف‌های بودجه آنچنان به چشم نمی‌آید اما هنگامی قطره قطره جمع خواهد شد، ونگهی رقمی سنگین خواهد شد.

همین چند روز پیش هم سارا فلاحی نماینده مجلس، در نطق بین دستور خود، از بودجه نهادهای فرهنگی ایران در خارج از سرزمین به شدت انتقاد کرده می بود: «برخی از نهادها و بنیادهای به ظاهر مذهبی و فرهنگی ما در خارج از سرزمین هیچ آورده‌ای برای ما ندارند. مدیران آنها به جای آنکه بازوان خون‌رسان به سرزمین باشند، به بازوان نهان مالی برای خود تبدیل شده‌اند؛ آنها به جای آنکه سربازان نظام باشند، سربازان منویات خود می باشند و بیت المال را حیف و میل می‌کنند و نتوانستند چهره مثبتی از سرزمین ما نشان دهند.»

یقیناً انتقاد فقط نسبت به بودجه نهادهای فرهنگی و مذهبی خارجی نیست؛ بلکه شبیه این نهادها در داخل هم انتقادهای بسیاری را برانگیخته است.

در دولت روحانی هنگامی بودجه به روش شفاف برای افکار عمومی انتشار شد، حساسیت‌ها نسبت به بودجه این نهادها و دستگاه‌ها زیاد تر شد. این موسسات و نهادها به «جدول هفدهی‌ها» معروف بودند. بعد از اعتراضاتی که افکار عمومی به رقم‌های نجومی این موسسات داشت، برای حل این مساله، برخی از آنها ذیل دستگاه‌های دیگر رفتند و اینگونه تعداد موسسات جدول ۱۷ که به جدول ۹ تبدیل شده می بود، کمتر شد! در واقع قانون پایستگی بودجه برای آنها اجرا شد؛ بودجه آنها از بین نمی‌رود و تنها از یک ردیف به ردیف دیگر منتقل خواهد شد!

اما همین جابجایی‌ها و اعمال محدودیت‌های زیاد ناچیز برای آن نهادهای صاحب نفوذ آن قدر سنگین می بود که به روایت مشاور حسن روحانی، دولت او تبدیل به عبرتی برای آیندگان شد؛ حسام‌الدین آشنا در عکس العمل به این سخنان پزشکیان نوشته است: «به رئیس جمهور محترم نظر می‌کنم مسیر حذف بودجه‌های بنیادها و موسسات و قرارگاه‌ها و مجمع‌ها و… را جستوجو نکنند. لطفا از توانایی هفتمین رئیس‌جمهور و مشاورش که از این سخن‌ها زدند، عبرت بگیرید.»

اما این بنیادها، قرارگاه‌ها، موسسات و مجامع کدامند که آشنا اینگونه از آنها زهر چشم گرفته است؟ هرچند تعدادشان کم است اما نفوذشان زیاد زیاد تر از تعدادشان است.

نهادهای فرهنگی و مذهبی بسیاری در ردیف‌های گوناگون بودجه دیده خواهد شد؛ نهادهایی که ناظران نسبت به خروجی و این چنین نحوه کارکرد آنها تردیدهای تعداد بسیاری دارند. به عبارت دیگر این نهادها نه تنها خروجی مشخصی ندارند، بلکه پاسخگویی یا به گفتن بهتر، عدم پاسخگویی آنها نسبت به عملکردشان علتشده تا این نهادها زیر ذره‌بین رسانه‌ها بروند.

برخی از این موسسات از جدول جداگانه بیرون آمده‌اند و ذیل وزارت ارشاد قرار گرفته‌اند؛ تا بلکه با ادعای ساماندهی به این بودجه‌ها از اعتراضات افکار عمومی کاسته شود.

بنیاد سعدی

بنیاد سعدی به ریاست غلامعلی حدادعادل، سیاستمدار اصولگرا و رئیس مجلس هفتم یکی از آنهاست؛ مطابق جدول ۷، بنیاد سعدی برای سال ۱۴۰۴، بیشتر از ۱۰۰ میلیارد تومان بودجه دارد؛ به عبارت دقیق‌تر، صد میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان.

بودجه بنیاد سعدی در سال ۱۴۰۳ رقمی معادل ۷۳ میلیارد و ۴۷۸ میلیون تومان بوده و رقم جدول ۵ در سال قبل عددی معادل ۲ میلیارد تومان بوده است.

بنیاد سعدی تاسیس شده به سال ۱۳۹۲ است و سایت بنیاد، «آموزش و ترویج زبان فارسی بر پایه منبع های نوین آموزشی و استاندارد در جهان» را عرصه فعالیت این نهاد معارفه کرده است.

بنا بر اساسنامه بنیاد، «رایزنی‌های فرهنگی ایران در جهان، نمایندگان بنیاد سعدی نیز می باشند و کلاس‌های آموزش زبان فارسی در این مراکز به طور حضوری یا مجازی برگزار می‌شود.»

بر پایه آنچه در وبسایت بنیاد نوشته شده است، بیشتر از ۱۰۰ دوره «فارسی‌آموزی» برگزار کرده است و نزدیک به سه هزار «استاد با این بنیاد همکاری داشته‌اند». با این وجود، آماری از تعداد آموزش‌دیدگان زبان فارسی توسط بنیاد نیامده است.

مجمع جهانی اهل بیت

«مجمع جهانی اهل بیت» هم یکی دیگر از موسساتی است ذیل وزارت ارشاد قرار گرفته است. در سال ۱۴۰۴ بودجه‌ای معادل ۲۴۵ میلیارد تومان برای این نهاد دینی در نظر گرفته شده است. در جدول ۱-۷ که مربوط به اعتبارات متفرقه است، برای مرکز اسلامی آفریقای جنوبی ۶ میلیارد تومان پیش‌بینی شده است.

در جدول ۱۲ که مربوط به «برنامه هم‌افزایی و ترقی فعالیت‌ها و تولیدات فرهنگی از محل یک درصد از هزینه‌های شرکت‌های دولتی نوشته بند ث تبصره ۸» می‌شود، دو بار نام «مجمع جهانی اهل بیت» دیده می‌شود. یک بار ذیل ماده ۷۶ برنامه هفتم گسترش و برای اجرای «ترویج فرهنگ مهدویت و انتظار»؛ به رقم ۲۰ میلیارد تومان. بار دومی که نام این مجمع در جدول ۱۲ آمده، ذیل «اجرایی سازی سند فعالیت‌های فرهنگی بین‌المللی» است؛ این بار هم مبلغ ۲۰ میلیارد تومان.

مجموع بودجه‌های درنظر گرفته شده برای این مجمع، ۲۹۱ میلیارد تومان است.

سال ۱۴۰۳ بودجه عادی مجمع جهانی اهل بیت، ۲۵۶ میلیارد تومان می بود؛ ۶ میلیارد تومان برای مرکز اسلامی آفریقای جنوبی و ذیل جدول ۱۲، ۸۰ میلیارد تومان؛ مجموعا ۳۴۲ میلیارد تومان. قیاس پارسال و امسال مشخص می کند که نزدیک به ۵۰ میلیارد تومان از بودجه این نهاد مذهبی کاسته شده است. یقیناً که سال ۱۴۰۳ نسبت به ۱۴۰۲ افزایشی دیدنی داشته است که با وجود کم شدن در ۱۴۰۴، باز هم نسبت به بودجه ۱۴۰۲ افزایش معناداری اشکار کرده است.

بنا بر آنچه در وبسایت این مجمع آمده است، ۳۹ سرزمین آسیایی، ۴۲ سرزمین آفریقایی، ۱۸ سرزمین آمریکایی، ۴۰ سرزمین اروپایی و ۲ سرزمین اقیانوسیه، مجمع جهانی اهل بیت دارای دفتر است. به غیر از فعالیت‌های مذهبی، این مجمع فعالیت اقتصادی نیز دارد: «مجمع جهانی اهل‌بیت علیهم‌السلام در راستای محرومیت‌زدایی از پیروان اهل‌بیت علیهم‌السلام در قاره محروم آفریقا اقداماتی نظیر تشکیل شرکت خدمات کشاورزی، فعالیت در کشورهای اتیوپی، کنیا، کومور، تانزانیا، زنگبار، ساحل‌عاج و غنا، ثبت شرکت در آفریقای جنوبی، اراعه تفاهمنامه جهت تشکیل کمربند سبز در مالاوی و توافق با مسوولین سرزمین مالی انجام داده یا در حال پیگیری است»؛ اینها در وبسایت مجمع نوشته شده است.

در ادامه توضیح فعالیت‌های اقتصادی این مجمع، «راه‌اندازی صندوق‌های قرض‌الحسنه در کشورهای محروم، به منظور تحکیم بنیه مالی و گسترش صنایع کوچک» گفتن شده است.

موسسات مربوط به تولیت آستان امام خمینی(ره)

برخی ردیف‌های بودجه می باشند جزو دستگاه‌های مهم یا اجرایی نیستند و ذیل این ردیف‌ها قرار می‌گیرند. موسسات مربوط به تولیت آستان امام خمینی نیز یکی از این ردیف‌ها می باشند که دستگاه مهم آنها، سازمان برنامه و بودجه است؛ به عبارت دیگر این موسسات ذیل سازمان برنامه و بودجه قرار دارند.

در قانون بودجه امسال، برای «آستان مقدس حضرت امام خمینی» مبلغ ۲۱۰ میلیارد تومان، برای «موسسه نشر آثار حضرت امام خمینی» مبلغ ۳۳۴ میلیارد تومان و برای «پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی» نیز مبلغ ۴۱ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان بودجه تخصیص یافته است.

در جدول ۱۲ بودجه، ذیل برنامه «تبیین، تبلیغ، ترویج و نشر آثار و اندیشه‌های امامین انقلاب» مبلغ ۱۰ میلیارد تومان برای موسسه نشر آثار امام خمینی درنظر گرفته شده است.

یعنی مجموع بودجه‌ای که به این سه ردیف تعلق یافته است، مبلغ ۵۹۵ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان می‌شود. از این جهت سه موسسه مذکور با یکدیگر جمع خواهد شد که آنها مدیریت واحد دارد که زیرنظر سید حسن خمینی نوه امام خمینی و تولیت آستان امام خمینی اداره خواهد شد.

سازمان تبلیغات اسلامی و زیرمجموعه‌هایش

یکی از ردیف‌هایی که بودجه سنگینی دارد مربوط به سازمان تبلیغات اسلامی می‌شود؛ یقیناً این بودجه فقط مربوط به خود این سازمان نمی‌شود و باید بین ۱۵ زیرمجموعه این سازمان تقسیم شود.

بودجه کلی ۶ هزار و ۲۵۸ میلیارد تومان است؛ اما بودجه خود سازمان تبلیغات به تنهایی، ۲ هزار و ۹۶۹ میلیارد تومان است. سازمان تبلیغات اسلامی در جدول ۱-۷ نیر وجود دارد و تحت گفتن «پشتیبانی به موسسات فرهنگی» مبلغ ۲۹۵ میلیارد تومان تعلق داده شده است.

در همین جدول، مبلغ ۲۵۰ میلیارد تومان برای «حمایتاز حلقه های میانی مبتنی بر توانمندسازی و گسترش عدل اجتماعی در مناطق مقصد و برخوردار» برای سازمان تبلیغات درنظر گرفته شده است.

در جدول ۹ نیز با گفتن «صندوق گسترش قرآنی سرزمین» مبلغ ۵۰ میلیارد تومان به این سازمان تعلق داده شده است.

۲۱ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان نیز در جدول ۹ به سازمان تیلغات تعلق یافته تا برای ردیف «هیات رزمندگان اسلام» هزینه شود.

در قسمت فرد دیگر از بودجه برای سازمان تبلیغات اسلامی، در جدول ۱۲ تحت برنامه «اجرای اسناد راهبردی گسترش فرهنگ قرآنی» مبلغ ۲۰۰ میلیارد تومان، ۲۵ میلیارد تومان برای «ترویج فرهنگ مهدویت و انتظار»، ۵۰ میلیارد تومان جهت برنامه «ترقی مقداری و کیفی مؤلفه‌های موثر در ازدواج و تحکیم بنیان خانواده و جوانی جمعیت»، ۳۰ میلیارد تومان برای «ترویج فرهنگ فرزندآوری و عمل های مؤثر در راستای جوانی جمعیت» و ۵۰ میلیارد تومان برای «ترویج فرهنگ عفاف و حجاب و شکوفایی توانایی بانوان» درنظر گرفته شده است.

از ۱۵ موسسه زیرمجموعه سازمان تبلیغات اسلامی، چند موسسه می باشند که بیشتر از بقیه سر زبان مردم می باشند.؛ از جمله «مؤسسۀ پژوهشی و فرهنگی انقلاب اسلامی» با ۳۰۱ میلیارد تومان، «بنیاد دائره المعارف اسلامی» با ۱۲۱ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان، «پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی» با ۱۳۵ میلیارد تومان، «مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی» با ۱۶۳ میلیارد تومان و «ستاد احیاء امر به معروف و نهی از منکر» با ۲۵۹ میلیارد تومان، که بودجه‌هایشان از بودجه مهم سازمان تبلیغات اسلامی برداشته شود.

موسسه مصباح یزدی

مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)؛ موسسه‌ای که بنیانگذار آن محمدتقی مصباح یزدی است؛ پدر معنوی جبهه پایداری و فردی سعید جلیلی را «اصلح» می‌دانست.

برای این موسسه در قانون بودجه ۱۴۰۴ رقمی نزدیک به ۴۰۴ میلیارد تومان تعلق یافته است. اما موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی تنها همین رقم را در بودجه ندارد؛ در جدول ۱۲ و برای «تحکیم مطرح‌های فراگیر پرورش نخبگان» مبلغ ۵۰ میلیارد تومان درنظر گرفته شده است. یعنی ۴۵۴ میلیارد تومان سهم «مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)» در سال ۱۴۰۴ است.

مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی

به غیر از اینها، مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی است که این هم ذیل وزارت ارشاد قرار گرفته است؛ با بودجه‌ای معادل ۱۴۱ میلیارد تومان برای امسال. ذیل جدول ۱۲ هم نام این مجمع آمده است؛ با رقم ۵۰ میلیارد تومان؛ که مجموعا می‌شود ۱۹۱ میلیارد تومان.

این نهاد مذهبی مطابق قانون بودجه سال ۱۴۰۳، نزدیک به ۲۱۲ میلیارد تومان بودجه تخصیصی داشته است که در جدول ۱۲ نیز برای آنچه «گسترش همکاری‌های فرهنگی بین‌المللی، برگزاری دوره‌های آموزشی و توجیهی و تشکیل، حمایتو اعزام» خوانده شده می بود، ۱۰۰ میلیارد تومان بودجه اختصاصی دیگر نیز داشته است.

دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم

«دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم»؛ مطابق آنچه در وبسایت این نهاد مذهبی آمده، «دفتر تبلیغات اسلامی، نهادی حوزوی، انقلابی، تبلیغی و علمی است که با ایفای نقش واسط فعال بین حوزه‌های علمیه و نیازهای دینی مردم و نظام اسلامی به تبیین و گسترش باور، بینش و قیمت‌های اسلامی و انقلابی و تعمیق و گسترش دانش و معرفت اسلامی می‌پردازد». رئیس و هیئت امنای دفتر تبلیغات اسلامی حجت الاسلام محمد جعفری گیلانی است.

در قانون بودجه سال ۱۴۰۴ برای این نهاد مذهبی، ۹۱۴ میلیارد تومان بودجه درنظر گرفته شده است. این دفتر در جدول شماره ۱۲ نیز بودجه‌ای دیگر دارد؛ در این جدول ۵۰ میلیارد تومان برای «تبیین، تبلیغ، ترویج و نشر آثار و اندیشه‌های امامین انقلاب» به این دفتر تعلق یافته است.

در قانون بودجه سال ۱۴۰۳ در ردیف‌های بودجه عادی برای «دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم»، رقم ۸۳۰ میلیارد تومان درنظر گرفته شده می بود. سال قبل این نهاد همانند امسال در جدول شماره ۱۲ ردیفی جداگانه داشت؛ یقیناً با نامی متفاوت از برنامه امسال؛ « ساماندهی و حمایتاز فعالیت های فرهنگی، تبلیغی و ترویجی و حمایتاز تشکیل محتوای فرهنگی و هنری در فضای مجازی»؛ یقیناً رقم آن نیز زیاد تر از امسال می بود؛ مبلغ ۱۰۰ میلیارد تومان.
گفتن جدول شماره ۱۲، «برنامه هم‌افزایی و ترقی فعالیت‌ها و تولیدات فرهنگی از محل یک درصد از هزینه‌های شرکت‌های دولتی نوشته بند ث تبصره ۸» است.

بند ث تبصره ۸ قانون بودجه امسال می‌گوید: «…در راستای ترقی اخلاق و فرهنگ اسلامی و این چنین ترویج فرهنگ ایثار و شهادت، حمایتاز تحکیم خانواده و جمعیت و پشتیبانی به شکوفایی توانایی های بانوان، شرکت‌های دولتی، بانک‌ها و مؤسسات انتفاعی وابسته به دولت مندرج در قانون بودجه سنواتی مکلفند حداقل یک درصد (%۱) از اعتبار هزینه‌های جزء ( ۱) جدول مصارف پیوست شماره (۳) خود را برای هم‌افزایی و ترقی فعالیت‌ها و تولیدات فرهنگی بر پایه آیین‌نامه‌ای که با مراعات مفاد بند «ب» ماده (۷۶) قانون برنامه هفتم پیشرفت توسط کارگروه نوشته بند مذکور تعیین گردیده، تعلق دهند…».

سال قبل برای دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم» مجموعا مبلغ ۹۳۰ میلیارد تومان درنظر گرفته شده می بود و امسال مجموعا، ۹۶۴ میلیارد تومان.

دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی

یکی دیگر از محل‌هایی که بودجه دریافت می‌کند و زمان انتقادات فرهنگی، مدام یکی از سوژه‌ها محسوب می‌شود، اینجاست؛ شورای عالی انقلاب فرهنگی. قلب این شورا، دبیرخانه آن است.

دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی یک ردیف بودجه جدا گانه در قانون بودجه ۱۴۰۴ دارد؛ همانند سال‌های قبل. یقیناً این ردیف خودش ۷ زیرمجموعه دارد. دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی به طور جمعی یک هزار و ۴۳ میلیارد تومان بودجه دارد؛ که یقیناً بین ۷ زیرمجموعه تقسیم می‌شود. سهم خود دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، ۲۶۱ میلیارد تومان است؛ یعنی نزدیک به ۲۶درصد از کل بودجه، به دبیرخانه تعلق دارد.

فرهنگستان علوم، فرهنگستان ادب و زبان فارسی و فرهنگستان علوم پزشکی ایران، سه سهم مهم دیگر این بودجه را از آن خود کرده‌اند؛ به ترتیب ۱۸۱ میلیارد تومان، ۱۹۸ میلیارد تومان و ۱۸۵ میلیارد تومان بودجه دارند.

این چنین در جدول شماره ۱۲ قانون بودجه ۱۴۰۴، ذیل برنامه «بازسازی انقلابی ساختار فرهنگی سرزمین» مبلغ ۵ میلیارد تومان تعلق یافته است.

شورای عالی حوزه‌های علمیه

«شورای عالی حوزه‌های علمیه» نیز به امور حوزه‌های عملیه می‌پردازد و صاحب ردیف بودجه است. برای این شورا در بودجه سال ۱۴۰۴ رقمی نزدیک به ۸ هزار و ۸۶۱ میلیارد تومان درنظر گرفته شده است؛ یقیناً این بودجه بین دو نهاد زیرمجموعه این شورا تقسیم می‌شود. اولی با همین نام است؛ «شورای عالی حوزه‌های علمیه» که مبلغ ۷ هزار و ۳۷۹ میلیارد تومان از رقم ذکر شده را به خود تعلق می‌دهد. زیرمجموعه دوم، «شورای سیاست گذاری حوزه‌های علمیه خواهران» مبلغ باقی‌مانده یعنی یک هزار و ۴۸۲ میلیارد تومان به این شورا تعلق دارد.

غیر از ردیف جدا گانه که حرف های شد، در جدول شماره ۱۲ نیز دو مرتبه نام این شورا آمده است. دفعه نخست ذیل مطرح «اجرای اسناد راهبردی گسترش فرهنگ قرآنی» ۹۰ میلیارد تومان تعلق یافته است؛ «شورای سیاست‌گذاری حوزه‌های علمیه خواهران» نیز ذیل همین برنامه با ۵۰ میلیارد تومان وجود دارد.

دفعه دوم نیز فقط «ستاد راهبری حوزه‌های علمیه» به گفتن زیرمجموعه شورای عالی، بودجه‌ای معادل ۵۰ میلیارد تومان گرفته است؛ برای طرحی با گفتن «تحکیم مطرح‌های فراگیر پرورش نخبگان».

در قانون سال قبل، مجموع بودجه «شورای عالی حوزه‌های علمیه» و «شورای سیاست گذاری حوزه‌های علمیه خواهران» ۸ هزار و ۵۵۴ میلیارد تومان می بود.

جدول ۱-۷ نیز که به اعتبارات متفرقه تعلق دارد، ۲۰۰ میلیارد تومان به این شورا تعلق داده شده می بود تا جهت «ساخت مؤسسه نوشته شناسی و اولین موزه مفهومی دینی جهان» هزینه شود.

در جدول شماره ۹ نیز ۷۰ میلیارد تومان برای «پشتیبانی به احداث و تکمیل حوزه‌های علمیه» دیده شده است.

مجموع بودجه «شورای عالی حوزه‌های علمیه» در سال ۱۴۰۴، رقمی معادل ۹ هزار و ۵۱ میلیارد تومان است. این رقم برای سال ۱۴۰۳ معادل ۸ هزار و ۸۲۴ میلیارد تومان بوده است.

قرارگاه فرهنگی و اجتماعی بقیه‌الله

قرب بقیه‌الله یا همان قرارگاه فرهنگی و اجتماعی بقیه‌الله؛ قرارگاهی آنچنان به قرارگاه‌های مرسوم که در افکار عمومی جا افتاده، شباهتی ندارد و کار نظامی کلاسیک در آن انجام نمی‌دهند و بنا بر آنچه در نام آن آمده، «فرهنگی-اجتماعی» در رأس آن است.

در قانون بودجه سال ۱۴۰۴، ردیف شماره ۱۱۱۶۰۰ به قرب بقیه‌الله تعلق دارد؛ در «گفتن دستگاه مهم/اجرایی» برای این ردیف نوشته شده است: «قرب بقیةالله -پشتیبانی و حمایتاز مؤسسات فرهنگی و اجتماعی – (۲۰۰ میلیارد تومان بابت اوج – ۲۰۰ میلیارد تومان بابت سراج)».

در گفتن دستگاه، سهم دو موسسه «اوج» و «سراج» اشکار شده است؛ اما در ردیف جمع بودجه، رقم پیش‌بینی شده فراتر از ۴۰۰ میلیارد تومان است. مطابق جدول شماره ۷، برای این ردیف تقریبا مبلغ یک هزار و ۹۵۴ میلیارد تومان در نظر گرفته شده است. «اوج» در عرصه تولیدات بصری(سینما، فیلم، انیمیشن و …) و «سراج» در عرصه سایبری فعالیت دارد که هر کدام قصه‌هایی طویل دارند که در روزهای آینده به این دو موسسه زیاد تر پرداخته خواهد شد.

در جدول شماره ۱۲ ذیل «حمایتو حمایتاز مردمی سازی فرهنگ» رقمی معادل ۳۰ میلیارد تومان بودجه درنظر گرفته شده است.

در یخش «ب» از جدول ۲۱ قانون بودجه ۱۴۰۴، بودجه‌ای برای این قرارگاه درج شده که به ریال و تومان نیست؛ بلکه به یورو ذکر شده است.

رقم بودجه یورویی قرارگاه فرهنگی و اجتماعی بقیه‌الله ذیل مطرح شهید مدرس سپاه پاسداران، ۳۰ میلیون یورو قید شده است؛ که اگر نرخ بازار آزاد نزدیک به ۱۱۲ هزار تومان درنظر گرفته شود، قیمت ریالی این ۳۰ میلیون یورو رقمی به قیمت تقریبی ۳ هزار و ۳۶۰ میلیارد تومان می‌شود.

این رقم تحت گفتن «اعتبارات مربوط به تحویل نفت به نیروهای ستاد کل نوشته جزء ۲-۱ بند (الف) تبصره ۳» قانون بودجه امسال دیده شده است.

«جزء ۲-۱ بند (الف) تبصره ۳» اصرار دارد: «در اجرای بند «الف» ماده (١٠٢) قانون برنامه هفتم پیشرفت، به ستاد کل نیروهای مسلح برای صادرات یا مصرف در پالایشگاههای داخلی بابت تحکیم بنیه دفاعی شامل مطرح شهید باقری سه میلیارد و دویست میلیون (٣،٢٠٠،٠٠٠،٠٠٠) یورو، مطرح به مبلغ شهید نظران دو میلیارد و پانصد میلیون (٢،٥٠٠،٠٠٠،٠٠٠) یورو و مطرح شهید مدرس پانصد میلیون (٥٠٠،٠٠٠،٠٠٠) یورو (جمعا ً شش میلیارد و دویست میلیون (٦،٢٠٠،٠٠٠،٠٠٠) یورو) و بابت مطرح شهید چمران یک میلیارد و سیصد میلیون (١،٣٠٠،٠٠٠،٠٠٠ ) یورو مطابق جدول شماره (٢١) این قانون انواع نفت خام و میعانات گازی با اعمال حساب در دفاتر خزانه داری کل سرزمین به طور ماهانه و منظم تحویل می‌شود. معادل نفت خام تحویلی به پالایشگاه‌های داخلی، به طور فرآورده و مشتقات برای صادرات آن، در اختیار ستاد کل نیروهای مسلح قرار می‌گیرد.»

بنا بر این اگر ۳۰ میلیون یورو به تومان محاسبه شود، حاصل جمع بودجه پیش‌بینی شده برای قرارگاه فرهنگی-اجتماعی بقیه‌الله، چیزی نزدیک به ۵ هزار و ۳۴۴ میلیارد تومان می‌شود.

نهاد ریاست جمهوری

در بین ارگان‌های دولتی، نهاد ریاست جمهوری یکی از محل‌هایی است که نسبتا بودجه بالایی دارد. ردیف بودجه این نهاد در قانون بودجه امسال ۱۴ زیرمجموعه دارد؛ که یقیناً در قانون سال قبل ۱۳ زیرمجموعه داشته است.

مبلغ کلی بودجه نهاد ریاست جمهوری در قانون امسال یعنی اولین بودجه‌ای که دولت چهاردهم به مجلس تقدیم کرده، نزدیک به ۸ هزار و ۵۵۹ میلیارد تومان است که یقیناً سهم مجموعه نهاد ریاست جمهوری، یک هزار و ۹۲۱ میلیارد تومان است.

در آخرین بودجه‌ای که دولت ابراهیم رئیسی تقدیم مجلس کرده می بود، رقم بودجه ریاست جمهوری به طور کلی نزدیک به ۹ هزار میلیارد تومان بوده است؛ رقم بودجه مجموعه نهاد ریاست جمهوری در آخرین بودجه دولت سیزدهم معادل ۲ هزار و ۵۱۳ میلیارد تومان بوده است.

به عبارت دیگر بودجه نهاد ریاست جمهوری در سال ۱۴۰۴ نسبت به آخرین بودجه دولت ابراهیم رئیسی افت یافته است.

جامعة المصطفی العالمیه

یکی از ردیف‌های جنجالی بودجه، «جامعة المصطفی العالمیه» است؛ نهادی برای ترویج اندیشه شیعه در جهان و پرورش طلبه‌های غیر ایرانی شیعه و اغاز فعالیت تبلیغی با برگشت آنها به کشورهای مبدأ، بعد از پایان درس‌شان در ایران.

در قانون بودجه ۱۴۰۴ برای «جامعة المصطفی العالمیه»، یک هزار و ۷۵۵ میلیارد تومان بودجه در نظر گرفته شده است. در جدول شماره ۱۲ برای «اجرایی سازی سند فعالیت‌های فرهنگی بین‌الملل»، مبلغ ۲۰۰ میلیارد تومان درنظر گرفته شده است. مجموعا یک هزار و ۹۵۵ میلیارد تومان یا حدودا ۲ هزار میلیارد تومان بودجه برای «جامعة المصطفی العالمیه» تخصیص داده شده است.

ردیف بودجه جدا گانه «جامعة المصطفی العالمیه» در سال ۱۴۰۳، یک هزار و ۴۷۶ میلیارد تومان بوده است. این چنین در جدول شماره ۱۲ قانون بودجه ۱۴۰۳، مبلغ ۱۵۰ میلیارد تومان برای «توانمندسازی و توانایی‌افزایی دانش پژوهان بر پایه مأموریت‌ها و مشاغل جهت ایفای رسالت‌های حوزه‌ای و حمایتاز برنامه‌های آموزشی، فرهنگی و گسترش و حمایتمدارس تابعه، مدام و حوزه‌های علمیه همکار» تعلق یافته است؛ مجموعا بودجه‌ای معادل یک هزار و ۶۲۶ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۳ برای «جامعة المصطفی العالمیه» کنار گذاشته شده می بود.

اما به غیر از بودجه‌هایی که مستقیما یا با ردیف‌های غیرمستقیم با اعداد اشکار دیده خواهد شد، در برخی تبصره‌های قانون بودجه نیز عمل های حمایتی صورت می‌پذیرد.

مطابق بند «ث» تبصره ۴ قانون بودجه ۱۴۰۴، «شرکت‌های دولتی، بانک‌ها و مؤسسات انتفاعی وابسته به دولت مندرج در پیوست شماره (۳) این قانون، مکلفند در اجرای تکالیف قانونی مربوط، حداقل ۶۰ درصد از هزینه امور پژوهشی خود مندرج در آن پیوست را در مقاطع سه ماهه به مقدار ۲۵ درصد به حساب صندوق شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری نزد خزانه‌داری کل سرزمین واریز کنند تا فقط در راستای جواب به نیازهای فناورانه و حل مسائل و مشکلات همان شرکت‌های دولتی، بانک‌ها و مؤسسات انتفاعی وابسته به دولت از طریق توافقنامه با دانشگاه‌ها یا دانشکده‌ها و مؤسسات آموزش عالی و پژوهشی و فناوری اعم از دولتی و غیردولتی و دانشگاه آزاد اسلامی، دانشگاه‌های فرهنگیان و شهید رجایی، سازمان بسیج اساتید، «جامعة المصطفی العالمیه»، جهاد دانشگاهی، پارک‌های علم و فناوری و حوزه‌های علمیه و شرکت‌های دانش‌بنیان و نخبگان مورد قبول بنیاد ملی نخبگان و در قالب مطرح (پروژه‌های) تحقیق و گسترش، مطرح (پروژه)های کاربردی، عناوین آخر‌نامه‌های تحصیلات تکمیلی، مطرح (پروژه)های پسادکتری و مطرح (پروژه)های تحقیقاتی دانش‌آموختگان تحصیلات تکمیلی غیرشاغل به مصرف برسد».

به زبان ساده، یعنی که دستگاه‌های دولتی با بخشی از هزینه امور پژوهشی خود را به شکل غیر مستقیم در قالب مطرح و پروژه در اختیار موسسات «علمی» حرف های شده در این قسمت قرار گیرد؛ که نام «جامعة المصطفی العالمیه» نیز در این بین قرار دارد.

سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی

سازمان صدا و سیما احتمالا سرآمد آن نهادهایی باشد که هر سال افزایش بودجه‌اش سر و صدای بسیاری به پا می‌کند. روبروی ردیف بودجه جدا گانه سالیانه صدا و سیما برای سال ۱۴۰۴ رقم افسانه‌ای ۲۹ هزار و ۶۳۱ میلیارد تومان نوشته شده است.

غیر از این رقم نجومی، نام این سازمان در ردیف‌های فرد دیگر نیز دیده می‌شود.

اولین آن جدول ۱-۷ است که مربوط به اعتبارات متفرقه است. برای «گسترش مقداری و کیفی برنامه‌های تولیدی پویانمایی، مستند فیلم و سریال، سریال حضرت موسی کلیم الله (۲۰۰۰۰ میلیون ریال)، سریال سلمان فارسی (۲۰۰۰۰ میلیون ریال)، تحقیق، نگارش و پیش تشکیل پنج سریال (الف) اختصاصی تازه (۶۰۰۰ میلیون ریال) و اجرای مطرح نشانکی (سیگنالی) (۳۰۰۰ میلیون ریال)» مبلغ ۸ هزار میلیارد تومان و در جدول شماره ۹، با نام «صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران – تکتا» مبلغ ۷۰ میلیارد تومان در نظر گرفته شده است.

یک مورد دیگر نام صدا و سیما در قانون بودجه ۱۴۰۴ آمده که استثنائا رقمی روبه رو خود ندارد؛ اما نه این که بدون مبلغ باشد بلکه مبلغ آن محاسبه‌ای است. در انتهای جدول شماره ۱۰ مربوط به مصارف استانی می‌شود، یک تبصره آمده که اشعار دارد: «حداقل ۷ درصد از اعتبارت هر استان نوشته «توازن -۲طرح‌های ملی پیوست شماره یک واقع در استان» بابت تحکیم دفاتر خبری شهرستان‌ها، زنجیره (سریال)سازی و پویانمایی، مستندات فاخر با قابلیت پخش ملّی توسط صدا و سیما هزینه می‌شود.»

مطابق جدول ۱۰ بودجه ۱۴۰۴، مجموع اعتبارات ستون «توازن -۲طرح‌های ملی پیوست شماره یک واقع در استان» معادل ۴۲ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان است که ۷ درصد آن می‌شود رقمی معادل دو هزار و ۹۹۶ میلیارد تومان. یقیناً که رقم ذکر شده همان ۷ درصد است، در حالی که در تبصره بر «حداقل» ۷ درصد اصرار شده؛ به عبارت دیگر عدد حاصل از این تبصره «حداقل» دو هزار و ۹۹۶ میلیارد تومان است و می‌تواند بیشتر از اینها باشد.

اما خرده میلیارد تومان‌هایی هم در جداول دیگر برای صدا و سیما درنظر گرفته شده است؛ همانند جدول ۱۲ که برای «ترویج فرهنگ ایثار و شهادت»، ۸ میلیارد و ۲۱۷ میلیون تومان به ثبت رسیده است.

این چنین در همین جدول ۱۲ نیز ۱۰۰ میلیارد تومان برای «تشکیل فیلم سینمایی فاخر و مورد قیمت در موضوعات تاریخی، دفاع مقدس، جبهه مقاومت و سبک زندگی ایرانی-اسلامی» به صدا و سیما تخصیص یافته است.

۱۰۰ میلیارد دیگر هم برای «اجرای اسناد راهبردی گسترش فرهنگ قرآنی» ذیل جدول ۱۲ برای صدا و سیما درنظر گرفته شده است.

در همین جدول ۱۲، باز هم صدا و سیما وجود دارد؛ این بار برای «تحکیم تولیدات و مرجعیت رسانه ملی در حوزه‌های تولیدی و تخصصی گوناگون»؛ ولی با رقم‌های قبلی در جدول ۱۲ تفاوت چشمگیری دارد؛ یک هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان.

۶۰ میلیارد تومان هم برای «عمل های تبلیغی و روشنگرانه در رابطه نقش فعال بانوان در ایران و جوامع اسلامی»، ۴۰ میلیارد تومان برای «ترقی مقداری و کیفی مؤلفه‌های موثر در ازدواج و تحکیم بنیان خانواده و جوانی جمعیت» و ۵۰ میلیارد تومان هم برای «ترویج فرهنگ فرزندآوری و عمل های مؤثر در راستای جوانی جمعیت» تعلق داده شده است؛ همه انها هم ذیل جدول ۱۲.

مجموع اعداد قید شده در بودجه برای سازمان صدا و سیما، نزدیک به ۴۳ هزار میلیارد تومان است؛ بر خلاف آنچه حرف های می‌شود که بودجه این سازمان ۲۹ هزار میلیارد تومان است؛ چرا که این رقم فقط رقم ردیف بودجه در جدول ۷ است و دیگر رقم های در جداول دیگر بودجه آمده است.

خروجی بودجه‌ها کجاست؟

اینها تنها قسمت‌هایی از بودجه جدول هفدهی‌های اسبق و ردیف‌های پخش و پلا شده‌ی سال‌های تازه می باشند؛ برخی احتمالا معتقد باشند بودجه نهادهای مذهبی و فرهنگی، در سیستم جمهوری اسلامی ملزوم باشد؛ اگر این لزوم مورد تایید هم قرار گیرد، خروجی آنها اشکار نیستند؛ بالاخره این حجم از بودجه‌هایی که تعلق داده خواهد شد، باید خروجی آنها یا در سطح جامعه قابل مشاهده باشند، یا به لحاظ اعداد و رقم، قابل مشاهده.

اما کمتر نهاد مذهبی و فرهنگی‌ای است که ردیف بودجه داشته باشد و همزمان گزارشی از کارکرد و نتایج خود اراعه‌ دهند. قسمت بسیاری از نهادهایی که بودجه می‌گیرند از اراعه خروجی کار خود طفره می‌روال و برخی از آنها تبدیل به حیاط خلوت سیاسیون شده‌اند. علی‌ایحال تا هنگامی گزارش روشنی به مردم برای برون‌داد و خروجی این نهادها اراعه نشود، افکار عمومی از منفعت‌ی هزینه‌ای که برای این نهادها و دستگاه‌ها می‌شود یقین نخواهد می بود و رضایت هم نخواهد داشت؛ ولو یک قران باشد.

منبع: خبرآنلاین