کامپیوترها نوع بازی قدرت را دگرگون ساختند

کمیل خجسته پلتفرمها، دادهها و رمزارزها مولفههای جدید قدرت را جایگزین سرزمین، نفت و نظامهای سنتی کردهاند

به گزارش خبررسان، در نشستی با موضوع ژئوپلتیک قدرت در عصر وب۳ که در پژوهشگاه فضای مجازی برگزار شد، کمیل خجسته مدیرعامل شرکت گیتی هوشمند به بررسی تحولات سیاسی ناشی از ظهور پلتفرمها و رمزارزها در زندگی بشر پرداخت.

کامپیوترها نوع بازی قدرت را دگرگون ساختند

خجسته در آغاز سخنان خود با اشاره به مفهوم ژئوپلتیک و اهمیت نقاط جغرافیایی نظیر کانال سوئز برای حاکمیتها بیان کرد تا پیش از سال ۲۰۰۰ میلادی دعوا بر سر تسلط بر مناطق جغرافیایی بود، اما با رونق گرفتن کامپیوترها و شکلگیری شبکههای جهانی، ماهیت بازی قدرت متحول شد. اتصال کامپیوترها در سراسر جهان باعث شد مفاهیمی چون ملیت، زمان و مکان حاشیهزده شوند و ارتباطات بشر فراملیتی، فرازمانی و فرامکانی گردد.

روبرو شدن با جهان پلتفرمی

او افزود پژوهشگران جهان را پیش از شبکه شدن کامپیوترها یک کره میدانستند که ماشینها بر روی آن قرار داشتند، اما پس از برقراری شبکه، جهان به یک سطح مسطح تبدیل شد که جنس ارتباطات در آن کاملا متفاوت است. پلتفرمهای مبتنی بر عکس و ویدیو ظهور یافتند که در آنها زمان موضوعیت نداشت و ارتباطات زیرمجموعه حاکمیت ملی نبودند. در این جهان جدید، انسانها بدون جابهجایی فیزیکی با یکدیگر در ارتباط بودند و سرویسدهی نیز دگرگون شد؛ برای مثال مرکز تماس ۱۱۸ آمریکا در بنگلور هند مستقر شده بود تا از ارزانی نیروی کار در آنجا بهرهبرداری کند و مفهوم نیروی کار اطلاعات را متولد سازد.

خجسته با اشاره به تحولات جاری تکنولوژی تصریح کرد جهان مسطح ناشی از پلتفرمها اکنون مجددا به حالت کروی بازمیگردد، با تفاوت که این بار انسانها درون این کره قرار دارند و تعاملات شکل نوینی یافتهاند. بازی فورتنایت تنها یک بازی شوتری نیست، بلکه شبکهای از ارتباطات، چالش، گفتگو و حتی خرید و فروش را در درون خود گسترش داده است.

زندگی انسان در درون جهان پلتفرمی

وی با اشاره به تغییر نام توییتر به اکس و رویکرد اکوسیستممحورانه آن گفت در گذشته پلتفرمها تنها محتوا و شبکهسازی را پوشش میدادند، اما اکنون با سیاستهای جدید مدیریت ایلان ماسک، افراد برای برآورده کردن اکثر نیازهای خود باید به این پلتفرم مراجعه کنند. برای درک بهتر ماهیت این سیستم، مشاهده فیلم بازیکن شماره یک آماده پیشنهاد میشود.

خجسته تأکید کرد اگر در عصر وب ۲ اقتصاد دیجیتال و شبکهها محوریتی یافت، در عصر وب ۳ کیف پولهای دیجیتال و هوش مصنوعی قدرت نمایان میکنند. در نتیجه ابزارهای ارتباطی که پیش از این پوشیدنی بودند (مانند ساعت هوشمند یا تلفن همراه) در آینده به صورت تراشههایی درون بدن انسان جای میگیرند.

تحول مولفههای قدرت در جهان مدرن

بنابراین عوامل مذکور باعث شده تا مولفههای قدرت سنتی در ادبیات سیاسی، که شامل وسعت سرزمین، جمعیت، نظام اقتصادی، نظام سیاسی، منابع طبیعی و نیروی نظامی میباشند، جای خود را به مولفههای نوین بدهند یا برای آنها رقبای قدرتمندی ایجاد شده است.

پلتفرم به جای سرزمین

اکنون پلتفرمهایی با وسعت جهانی و کاربران از هر نقطهای وجود دارند که جایگزین جدی برای وسعت سرزمینی شدهاند. تعداد کاربران برخی پلتفرمها آنقدر گسترده است که مدیران آنها در جستجوی کرسیهای بینالمللی هستند؛ مارک زاکربرگ مدیرعامل متا اخیرا اعلام کرد که باید در تصمیمگیریهای سازمان ملل نقش داشته باشند، چرا که جمعیت پلتفرم آنها از چندین کشور بزرگتر است.

اطلاعات به جای منابع طبیعی

اگر در گذشته نفت و ثروتهای طبیعی مبنای قدرت بودند، امروز برندگان قدرت، صاحبان دادهها هستند. دادهها در جهان کنونی قدرت تحلیل و شناخت اولیه برای فتح بازار را میدهند؛ گوگل با دارا بودن دادههای حیاتی، ابزاری دقیقتر از نظرسنجیهای سنتی برای تحلیل مخاطبان محسوب میشود.

قوانین پلتفرمی به جای نظام سیاسی

اکنون قانونگذاری پلتفرمها قدرت اجرایی دارد؛ این قوانین نوع محتوای قابل مشاهده را تعیین میکنند و در صورت نقض، ابتدا محتوا حذف شده و سپس دسترسی کاربر محدود میگردد، بدون توجهی به حاکمیت ملی.

رمزارزها به جای نظام اقتصادی

معادلات نوین ناشی از رمزارزها کاملا خارج از فرآیندهای حاکمیتها و بانکهای مرکزی شکل گرفته است؛ در این سامانه هیچ بانک مرکزی وجود ندارد که کل جهان در چارچوب آن قرار گیرد.

جنبشهای اجتماعی به جای نیروی نظامی

نظریهپردازانی چون مانوئل کاستلز معتقدند جهان با جنبشهای اجتماعی روبروست که جایگزین نیروی نظامی شدهاند؛ به عبارتی تبدیل مردم و دادهها به سلاح است.

فیلترینگ راهحل دائمی نیست / جانشینها باید از سوی مردم پذیرفته شوند

خجسته در پاسخ به سوالی درباره تأثیر فیلترینگ بر گسترش پلتفرمها به خبررسان گفت فیلترینگ تدبیری موقت و مقطعی برای موارد خاص است و راهحل دائمی محسوب نمیشود. برای کاهش تسلط پلتفرمها باید جایگزینهای مناسب در اختیار کاربران قرار گیرند که از جانب مردم پذیرفته شده باشند؛ وگرنه نمیتوان مردم را به اجبار از یک پلتفرم به دیگری سوق داد.

وی در مورد شبکههای اجتماعی داخلی افزود یکی از اشتباهات متداول، معرفی این شبکهها به عنوان بومی است که برای پلتفرمها مناسب نیست. بهتر است شبکههای داخلی فعالیت خود را از خارج از کشور آغاز کنند و سپس به کاربران ایرانی معرفی شوند تا اعتماد بیشتری جلب نمایند. جمعیت ۴۰ میلیونی برای یک پلتفرم عدد قابل قبولی نیست که تنها به کاربران داخلی اتکا کند؛ پلتفرمهای داخلی باید در سطح بینالمللی حضور یابند.

خجسته یادآور شد فیلترینگ و محدودیتها در تمام نقاط جهان برای اجرای سیاستهای حمایتی وجود دارد؛ همانند چالشهایی که آمریکا برای شبکه چینی تیکتاک ایجاد کرده است با استناد به امنیت ملی، حفاظت از کودکان و حفظ اقتصاد.