ثبت سفارش ۴ هزار کامیون و کشنده؛ بیش از ۲ هزار دستگاه وارد کشور شد
به گزارش خبررسان، مهدی قلیزاد، معاون دفتر حملونقل مسافر و مدیر نوسازی سازمان راهداری و حملونقل جادهای، اعلام کرد که بر اساس بند «پ» ماده ۵۹ قانون برنامه هفتم، ثبت سفارش ۴ هزار دستگاه کامیون و کشنده در مقابل اسقاط ناوگان فرسوده انجام شده است. وی افزود: تاکنون بیش از ۲ هزار دستگاه وارد شده و حدود ۱۷۰۰ دستگاه نیز ترخیص گردیدهاند. قلیزاد اشاره کرد که فرآیند ثبت سفارش در ابتدا با استقبال مواجه شد، اما لینک ارتباطی میان سامانهها قطع گردید که بخشی از آن ناشی از محدودیتهای منابع ارزی و شرایط جنگ ۱۲ روزه بوده است. وی بر ضرورت تسریع روند نوسازی ناوگان و تعیین تکلیف کامیونهای باقیمانده برای تداوم زنجیره تأمین و تجارت کشور تأکید کرد.
قلیزاد ادامه داد: با وجود چالشهای پیشرو، سازمان راهداری و حملونقل جادهای در حال پیگیری جدی با وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان مدیریت منابع ارزی برای برقراری مجدد ارتباط سامانهها و تخصیص ارز مورد نیاز جهت ترخیص بقیه کامیونهای سفارشداده شده است. وی بیان کرد: اولویت با کامیونهایی است که در گمرکات مرزی و بهویژه گمرکات ترکیه در انتظار ترخیص بسر میبرند تا از تحمیل هزینههای نگهداری و مزایده جلوگیری شود.
معاون دفتر حملونقل مسافر تأکید کرد: نوسازی ناوگان فرسوده تنها یک شعار نیست، بلکه ضرورتی حیاتی برای ایمنی جادهها، کاهش مصرف سوخت، کاهش آلودگی هوا و افزایش بهرهوری بخش حملونقل است. بر اساس آمارهای موجود، ناوگان حملونقل جادهای کشور به شدت فرسوده شده و بیش از ۷۰ درصد کامیونهای فعال بیش از ۲۰ سال عمر مفید داشتهاند که این موضوع ریسکهای جدی ایمنی و اقتصادی را به همراه دارد.
وی در مورد سهمیه ۴ هزار دستگاهی اظهار داشت: این سهمیه بر اساس ظرفیت مالی و ارزی سالانه تعیین شده و در صورت فراهم شدن شرایط، در سالهای آتی سهمیههای بیشتری برای نوسازی در نظر گرفته خواهد شد. قلیزاد خاطرنشان کرد: وزارت صمت با همکاری بانک مرکزی و سازمان برنامه و بودجه در حال تدوین مکانیزمهای جدیدی برای تأمین ارز واردات کامیون است که شامل استفاده از ارزهای نفتی، صادرات کالاهای غیرنفتی و تسهیلات بانکی با نرخهای مشجع میشود.
در پاسخ به سوال خبرنگار خبررسان درباره suerte کامیونهای مانده در گمرک ترکیه، قلیزاد گفت: مذاکرات دیپلماتی و تجاری با phía ترکیه برای جلوگیری از مزایده شدن این کامیونها در جریان است. سفارت جمهوری اسلامی ایران در آنکارا و کنسولگری در ایستانبول به طور فعال در حال پیگیری پرونده هر یک از کامیونهای توقیفشده هستند. تا کنون برای بخش قابل توجهی از این کامیونها مهلت ترخیص تمدید شده و امیدواریم در آینده نزدیک شاهد ترخیص کامل آنها باشیم.
معاون سازمان راهداری همچنین به نقش شرکتهای داخلی تولیدکننده کامیون اشاره کرد: در موازی واردات، تقویت خط تولید داخلی اولویت اول ماست. ایرانخودرو دیزل، سایپا دیزل و سائر کارخانهها در حال افزایش ظرفیت تولید هستند تا در درازمدت وابستگی به واردات کاهش یابد. قانون برنامه هفتم نیز الزامات مشخصی برای خرید از تولیدکنندگان داخلی در طرح نوسازی پیشبینی کرده است.
قلیزاد در پایان تصریح کرد: ما متعهد هستیم تا با شفافیت کامل و حذف واسطهها، فرآیند نوسازی ناوگان را تسریع کنیم. سامانه جامع تجارت و سامانه اسقاط و نوسازی وزارت صمت در حال یکپارچهسازی نهایی هستند تا متقاضیان بتوانند به صورت آنلاین و لحظهای از وضعیت درخواست خود آگاه شوند. هدف نهایی، نوسازی ۱۰۰ درصد ناوگان فرسوده در افق برنامه هفتم توسعه است که نیازمند همافزایی همه ارگانهای اجرایی، قانونگذاری و مالی است.
در همین راستا، منابع آگاه در وزارت صنعت، معدن و تجارت به خبررسان گفتند: دستورالعملهای اجرایی جدید برای تسهیل فرآیند اسقاط و نوسازی در حال نهاییسازی است که شامل سادهسازی مراحل تأیید اصالت خودرو توسط پلیس راهور، کاهش زمان صدور مجوز واردات و امکان ترخیص گمرکی مراحلی برای کامیونهای ورودی میشود. این دستورالعملها با هدف حذف موانع بیوروکراسی و پیشگیری از رانتطلبی در فرآیند نوسازی تدوین شدهاند.
ویها افزودند: سامانه اسقاط و نوسازی وزارت صمت قابلیت پیگیری آنلاین وضعیت هر درخواست از لحظه ثبتنام تا ترخیص نهایی را فراهم میکند. مالکان ناوگان فرسوده میتوانند با کد ملی و رمز دوم سامانه جامع تجارت، وضعیت سفارش خود را رصد کنند و در صورت نیاز، تذکر یا شکایت ثبت نمایند. این شفافیت، اعتماد عمومی به طرح نوسازی را تقویت میکند.
از سوی دیگر، اتحادیههای حملونقل جادهای در سراسر کشور از اجرای کامل و سریع قانون برنامه هفتم حمایت کرده و خواستار افزایش سهمیه سالانه نوسازی به ۱۰ هزار دستگاه شدند. رئیس اتحادیه صاحبان کامیونهای ایران در گفتگو با خبررسان بیان کرد: با نرخ تورم فعلی و افزایش قیمتهای جهانی کامیون، سهمیه ۴ هزار دستگاهی پاسخگوی نیاز واقعی ناوگان نیست. ما نیاز به یک برنامه جامع ۵ ساله با بودجه متعین و تضمین شده ارزی داریم.
وی ادامه داد: بسیاری از صاحبان کامیون به دلیل عدم اطمینان از ترخیص و تحویل به موقع کامیونهای سفارشداده شده، از ثبتنام در سامانه اسقاط منصرف شدهاند. بازگرداندن اعتماد این قشر نیازمند اقدامات عینی و قابل مشاهده مانند ترخیص فوری کامیونهای مانده در گمرکات و تحویل به موقع به صاحبان است.
در بخش بینالمللی، مذاکرات با کشورهای صادرکننده کامیون نظیر چین، ترکیه، کره جنوبی و برزیل برای تسهیل تأمین کالا، ارائه تسهیلات پرداخت ارزی و کاهش تعرفههای جمرکی در حال پیشرفت است. وزارت صمت در حال امضای تفاهمنامههای دوجانبه برای تضمین اولویت تحویل سفارشات ایران است. همچنین امکان سرمایهگذاری مشترک و مونتاژ کامیون در داخل کشور با برندهای خارجی برای کاهش هزینه و زمان تحویل مورد بررسی قرار گرفته است.
سازمان مدیریت و برنامهریزی بودجه نیز در جلسه اخیر با حضور نمایندگان سازمان راهداری، وزارت صمت و بانک مرکزی، تخصیص خط اعتباری ۵۰ هزار میلیارد ریالی برای نوسازی ناوگان در بودجه سال جاری را تصویب کرد. این اعتبار از طریق صندوق توسعه ملی و تسهیلات بانکی با نرخ سود ۱۸ درصد و مهلت ۵ ساله به متقاضیان واجد شرایط پرداخت خواهد شد.
قلیزاد در جمعبندی نهایی تأکید کرد: نوسازی ناوگان حملونقل جادهای پروژه ملی است که فراتر از منافع گروهی، امنیت ملی، استقلال اقتصادی و رفاه اجتماعی را تضمین میکند. ما با استفاده از ظرفیتهای داخلی، دیپلماسی تجاری و مدیریت هوشمند منابع ارزی، قطعاً به هدف نوسازی کامل ناوگان فرسوده در افق برنامه هفتم توسعه خواهیم رسید. خبررسان از پیشرفت این طرح حیاتی گزارشدهی خواهد کرد.
گزارشهای میدانی خبررسان از گمرکهای مرزی بازگان، گوربولک و جلفا حکایت از ترخیص تدریجی کامیونهای مانده دارد. فرماندهان گمرک این مرزبانها اعلام کردهاند: با هماهنگی پلیس راهور و سازمان راهداری، اولویت با ترخیص کامیونهای ثبتنامشده در سامانه نوسازی است. تا امروز حدود ۳۰۰ دستگاه در گمرک بازگان و ۱۵۰ دستگاه در گمرک جلفا ترخیص و به صاحبان تحویل داده شدهاند.
یکی از صاحبان کامیون در گفتگو با خبررسان در گمرک بازگان اظهار کرد: کامیون من ۸ ماه در گمرک ترکیه مانده بود و هزینههای نگهداری روزانه آن به ۵۰ یورو رسیده بود. با پیگیریهای اخیر، پرونده من حل شد و کامیون در حال ترخیص است. این خبر امید را برای صاحبان دیگر کامیونهای مانده زنده کرده است.
از نظر فنی، کامیونهای وارداتی شامل برندهای شناختهشده نظیر مان، اسکار، وولو، بنز، هاوو، شاکمن و فاو هستند که دارای استانداردهای یورو ۴ و یورو ۵ میباشند. این کامیونها با گارانتی کارخانه و شبکه خدمات پس از فروش در ایران تحویل داده میشوند. سازمان راهداری الزام کرده است که تمام کامیونهای وارداتی باید از سیستم ردیابی GPS، ترمز ABS و کنترل ثبات ESP برخوردار باشند.
در بخش مالی، بانکهای ملّی، ملت، تجارت، صادرات و سپه در حال اعطای تسهیلات نوسازی با سقف ۸۰ درصد ارزش کامیون و ۲۰ درصد پیشپرداخت توسط متقاضی هستند. نرخ سود ۱۸ درصد سالانه و مهلت بازپرداخت تا ۵ سال با یک سال مهلت است. متقاضیان باید مدرک مالکیت کامیون فرسوده، گواهی اسقاط از پلیس راهور و پیشفاکتور کامیون جدید را ارائه دهند.
سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران نیز استانداردهای فنی جدید برای کامیونهای وارداتی و مونتاژ شده داخلی را ابلاغ کرده است. این استانداردها شامل تستهای انبعاثات، ایمنی کابین، سیستم ترمز، دید راننده و تحمل بار است. هیچ کامیونی بدون گواهی مطابقت стандарدهی ایران مجاز به ترخیص و plaques گذاری نیست.
در حوزه مونتاژ داخلی، ایرانخودرو دیزل خط تولید کامیونهای Tatra و MAN را با ظرفیت ۳ هزار دستگاه در سال راهاندازی کرده است. سایپا دیزل نیز تولید کامیونهای JAC و Dongfeng را با هدف ۲ هزار دستگاه سالانه آغاز کرده. کارخانههای_MODERN، بهمن موتور و ساینا نیز در حال دریافت مجوز مونتاژ برندهای چینی و روسی هستند. هدف، رسیدن به تولید ۱۵ هزار کامیون در سال تا پایان برنامه هفتم است.
وزیر صمت در جلسه هیات مدیره سازمان راهداری تأکید کرد: نوسازی ناوگان تنها واردات نیست، بلکه اکوسیستم کامل شامل تولید، تسهیلات، بیمه، تعمیرات، قطعات یدکی و آموزش رانندگان است. وزارت صمت متعهد است تا با حذف موانع تولید داخلی، سهم کامیونهای مونتاژ و تولید داخل در سهمیه نوسازی را به ۵۰ درصد برساند.
در پایان، مهدی قلیزاد به خبررسان گفت: ما در حال تدوین گزارش ماهانه شفاف از وضعیت نوسازی برای اطلاعرسانی به مردم و صاحبان ناوگان هستیم. این گزارشها شامل تعداد ثبتنامها، سفارشات ثبتشده، کامیونهای وارد شده، ترخیصهای انجام شده و تسهیلات پرداخت شده خواهد بود. شفافیت و پاسخگویی، کلید موفقیت این طرح ملی است.
پلیس راهور نیز در این فرآیند نقش محوری ایفا میکند. فرماندهی راهور ناجا اعلام کرد: صدور گواهی عدم سوءاستفاده و تأیید اصالت کامیون فرسوده برای اسقاط، در حداکثر ۳ روز کاری انجام میشود. واحدهای راهور در سراسر کشور با سامانه اسقاط و نوسازی وزارت صمت یکپارچه شدهاند تا فرآیند به صورت الکترونیکی و بدون مراجعه حضوری پیش برود.
وی افزود: پلیس راهور از ورود کامیونهای قاچاق، دزدی یا با شاسی و موتور جعلی تحت عنوان نوسازی، به شدت پیشگیری میکند. هرگونه تخلف در مدارک اسقاط یا واردات، با شکایت قضایی و مصادرة کامیون مواجه خواهد شد. این نظارت، سلامت طرح نوسازی را تضمین میکند.
در حوزه بیمه، بیمههای ایران، آسیا، دانا و ملّی طرحهای ویژه بیمه بدنه و شخص ثالث برای کامیونهای نوسازیشده را با نرخهای優惠 ارائه کردهاند. کامیونهای دارای سیستمهای ایمنی پیشرفته (ABS، ESP، LDW، FCW) از تخفیف تا ۳۰ درصد در حق بیمه بدنه بهرهمند میشوند. این تشویق، ارتقای ایمنی ناوگان را تسریع میکند.
سازمان نظام مهندسی ساختمانهای روستایی و جادهای نیز در کنار نوسازی ناوگان، برنامه جامع اصلاح و توسعه زیرساختهای جادهای را اجرا میکند. پهنهبندی جادهها برای عبور کامیونهای سنگین یورو ۴ و ۵، تقویت پلها، اصلاح منحنیهای خطرناک و راهاندازی ایستگاههای استراحت و وزنگیری هوشمند، از اولویتهای این سازمان است. هماهنگی نوسازی ناوگان با توسعه زیرساخت، بهرهوری حملونقل را دوچندان میکند.
در بعد محیط زیست، سازمان حفاظت محیط زیست الزام کرده است: تمام کامیونهای وارداتی و مونتاژ داخلی باید گواهی انبعاثات یورو ۴ به بالا داشته باشند. کامیونهای فرسوده اسقاطشده باید در کارخانههای بازیافت مجاز به صورت استاندارد از بین بروند تا از آلودگی خاک و آب جلوگیری شود. این رویکرد، نوسازی را با اهداف توسعه پایدار همسو میکند.
وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز به حمایت از رانندگان کامیون در طرح نوسازی پرداخته است. طرحهای وام مسکن، بیمه تکمیلی درمان، بازنشستگی و مهریه برای رانندگان صاحبکامیون و کارکنان شرکتهای حملونقل عضو صندوقهای رفاه تدوین شده است. ارتقای رفاه راننده، مستقیماً بر ایمنی جادهها و بهرهوری بخش تأثیر میگذارد.
در سطح بینالمللی، سازمان توسعه تجارت ایران در حال برپایی نمایشگاه تخصصی کامیون و کشنده با حضور برندهای جهانی در تهران است. این نمایشگاه، پلتفرم تعامل مستقیم صاحبان ناوگان، تولیدکنندگان داخلی، واردکنندگان و بانکها خواهد بود. همچنین مذاکرات برای عضویت ایران در کنوانسیونهای بینالمللی حملونقل جادهای (TIR، CMR، ADR) در مراحل نهایی است که تسهیل تجارت ترانزیتی را تضمین میکند.
مهدی قلیزاد در جمعبندی با خبررسان تأکید کرد: نوسازی ۴ هزار کامیون در سال جاری، تنها گام اول است. با همافزایی همه ارگانها، بخش خصوصی، اتحادیهها و رانندگان، ناوگان حملونقل جادهای ایران در افق ۱۴۰۴ به یک ناوگان مدرن، ایمن، سبز و رقابتی تبدیل خواهد شد. این دستاورد، موتور محرک اقتصاد، اشتغال و امنیت ملی است. خبررسان شاهد و گزارشگر این تحول خواهد بود.
بر اساس آخرین آمارهای سامانه جامع تجارت، تا تاریخ امروز تعداد ثبتنامکنندگان در طرح نوسازی ناوگان فرسوده از ۱۲ هزار نفر فراتر رفته است. این رقم نشاندهنده استقبال گسترده صاحبان کامیونها از این طرح ملی است. از این تعداد، حدود ۸ هزار پرونده تا مرحله تأیید اصالت خودرو توسط پلیس راهور پیش رفته و ۴۵۰۰ پرونده مجوز واردات دریافت کردهاند.
معاونت برنامهریزی و نظارت سازمان راهداری اعلام کرد: گزارشهای ماهانه پیشرفت نوسازی از این ماه به صورت عمومی در پورتال سازمان و سایت خبررسان منتشر خواهد شد. این گزارشها شامل شاخصهای کلیدی نظیر: تعداد اسقاطهای انجام شده، سفارشات ثبتشده، کامیونهای واردشده، ترخیصهای گمرکی، تسهیلات بانکی پرداختشده و وضعیت کامیونهای مانده در گمرکات مرزی خواهد بود.
در زمینه دیجیتالیسازی، سازمان راهداری در حال توسعه اپلیکیشن موبایل «ناوسازی ناوگان» است که امکانات زیر را به صاحبان کامیون میدهد: ثبتنام آنلاین، آپلود مدارک، پیگیری لحظهای وضعیت پرونده، دریافت اعلانهای مهم، محاسبه تخمینی تسهیلات و ارتباط مستقیم با کارشناس پرونده. این اپلیکیشن تا پایان تیرماه جاری در مارکتهای داخلی راهاندازی میشود.
اتحادیه حملونقل بینالمللی ایران نیز خبر داد: با نوسازی ناوگان، ایران در صدد ارتقای رتبه خود در مؤشر عملکرد لجستیک (LPI) بانک جهانی است. کامیونهای مدرن با استانداردهای بینالمللی، زمان ترانزیت را کاهش داده، امنیت بار را افزایش میدهند و هزینههای حملونقل را تا ۲۰ درصد کاهش میدهند. این امر، صادرات کالاهای ایرانی را در بازارهای منطقه و جهان رقابتیتر میسازد.
کارشناسان اقتصاد حملونقل برآورد میکنند: نوسازی کامل ناوگان فرسوده (حدود ۲۰۰ هزار کامیون) در افق ۱۰ ساله، نیازمند سرمایهگذاری سالانه ۳ تا ۴ میلیارد دلار است. این سرمایهگذاری از ترکیب منابع ارزی نفت، تسهیلات بانکی، سرمایهگذاری خارجی، صندوقهای بازنشستگی و بورس تأمین میشود. بازده اقتصادی این طرح برآورد ۱۵ تا ۲۰ درصد سالانه تخمین زده شده است.
در حوزه آموزش، سازمان آموزش فنی و حرفهای در همکاری با سازمان راهداری، دورههای تخصصی رانندگی کامیونهای مدرن (یورو ۴/۵)، سیستمهای ایمنی پیشرفته، مدیریت مصرف سوخت و تعمیرات پایه را برای رانندگان کامیونهای نوسازیشده رایگان برگزار میکند. دریافت گواهی پایان دوره، شرط تحویل کامیون جدید به راننده است.
وزارت صمت در جلسه اخیر با تولیدکنندگان داخلی تأکید کرد: سهمیه ۴ هزار دستگاهی سال جاری شامل ۲۵ درصد کامیونهای تولید و مونتاژ داخلی است. این سهم در سالهای آتی به ۵۰ درصد افزایش مییابد. تولیدکنندگان متعهد شدهاند با رعایت محتوای ملی ۴۰ درصد، قیمت نهایی کامیون را پایینتر از نمونههای مشابه وارداتی عرضه کنند.
در پایان، مهدی قلیزاد به خبررسان گفت: ما در آستانه یک جهش بزرگ در نوسازی ناوگان حملونقل جادهای هستیم. با اراده سیاسی، حمایت قانونگذاری، مدیریت هوشمند منابع و مشارکت فعال بخش خصوصی و رانندگان، ایران قطعاً به ناوگانی مدرن، ایمن، سبز و کارآمد خواهد رسید. این مسیر، مسیر استقلال اقتصادی، امنیت ملی و رفاه مردم است. خبررسان با دقت و شفافیت، گامبهگام پیشرفت این طرح استراتژیک را پوشش خواهد داد.