سرقت هنری در زادگاه “عیسی بهادری”؟!_خبررسان

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبررسان از تنسیم، مستند «راز عیسی» ساخته آبتین شمیلی در قسمت فیلم‌های مستند شانزدهمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر جایزه بهترین مستند را دریافت کرد.

شمیلی کارگردان این فیلم درمورد سوژه مستندش او گفت: مستند «راز عیسی» پرتره‌ای از عیسی بهادری یکی از هنرمندان بزرگ هنرهای تجسمی و یکی از بزرگترین طراحان فرش ایران‌ است که تمرکز بسیاری روی نقاشی و مهم‌تر از آن حوزه فرش داشته است. در کارنامه هنری او اتفاقات زیاد مهمی دیده می‌شود؛ برای مثال، او موسس دانشکده هنرهای زیبای اصفهان بوده و تا سال ۱۳۴۸ مدیریت آن را برعهده داشته است. این چنین، بهادری، استاد چهره‌های ماندگاری نظیر استاد فرشچیان، جزی‌زاده، پورصفا و … بوده است.

او همین طور گفت: با این حال، نوشته مهم درمورد این چهره ماندگار هنرهای تجسمی ایران که علتشد برای ساخت مستند سراغش برویم این می بود که او علیرغم تاثیرات زیاد هنری‌، زیاد کم شناخته می‌شود و نامش کمتر سر زبان‌ها می‌افتد.

او با اشاره به شیوه روایی این مستند او گفت: دو نوه از عیسی بهادری به یادگار مانده است که هر دو در فرانسه زندگی می‌کنند، اما یکی از آنها بر پایه علاقه‌‌اش به پدربزرگ و کنجکاوی برای شناخت وی تصمیم می‌گیرد طی سفری از فرانسه به ایران بیاید تا ردپایی از آثار پدربزرگ اشکار کند. همین سفر تبدیل به اتفاق مهم مستند «راز عیسی» شد. در حقیقت، داستان فیلم با سفر نوه او اغاز شده و همراه با وی، اثرگذاری هنری استاد بهادری را مرور می‌کنیم.

شمیلی درمورد ربط عیسی بهادری با استاد فرشچیان گفت و او گفت:‌ پیش از ساخت مستند «راز عیسی» یک مستند پرتره درمورد استاد فرشچیان ساخته بودم. در همان فیلم ایشان نزدیک به ۱۰ دقیقه درمورد استاد بهادری سخن می‌او گفت و چندین دفعه تکرار کرد که «من شاگرد ایشان بودم و بخشی از اندوخته هنری‌ام را از وی آموختم.»

کارگردان «راز عیسی» درمورد ناشناخته ماندن عیسی بهادری گفت: قسمت مهمی از فیلم ما در موزه‌های ایران جستوجو می‌شود. برای مثال، تعدادی از آثار عیسی بهادری را در موزه هنرهای ملی اشکار می‌کنیم. این چنین سری به کاخ نیاوران و کاخ مرمر می‌زنیم که طراحی بخشی از دیوارهای آن توسط او انجام شده است. مسئله قابل تأمل این است که علیرغم این حجم از فعالیت هنری، کمتر فردی او را می‌شناسد و حتی کمتر فردی می‌داد که طراح اتاق خاتم در کاخ مرمر، عیسی بهادری است!

شمیلی ضمن اشاره به آشنایی‌اش با نوه استاد بهادری او گفت: پیش از این که با نوه آقای بهادری آشنا شوم، تحقیق و پژوهش خوبی درمورد ایشان انجام داده بودم و در مسیر همین تحقیقات با نوه او ربط برقرار کردم؛ هنگامی درمورد ساخت این فیلم با او سخن بگویید کردم، زیاد استقبال کرد و با ما همراه شد. او تعدادی عکس و سند از پدربزرگش داشت اما برای ساخت مستند زیاد محدود می بود و سراغ تحقیقات میدانی و کتابخانه‌ای رفتیم. سراغ تعدادی از شاگردان استاد رفتیم که عمده‌شان ۷۰-۸۰ ساله بودند. سخن‌های آنان زیاد شنیدنی می بود.

او از یک اتفاق شگفت در زادگاه این هنرمند پرده برداشت و او گفت: در قسمت فرد دیگر از این مستند به زادگاه آقای بهادری می‌رویم. او اصالتاً اراکی است و در فیلم به روستای زادگاه ایشان سر می‌زنیم. در اینجا با یک اتفاق شگفت مواجه می‌شویم و آنهم این است که عده‌ای از آثارش سوءاستفاده می‌کنند. تلاش آنها این است که با ساحت آثار جعلی منتسب به عیسی بهادری، یک زمینی را تصاحب کرده تا موزه‌ای برای وی احداث کنند. در آخر فیلم نیز به پاریس و محل دفن عیسی بهادری می‌رویم. او در قبرستانی دفن شده که مربوط به مشاهیر فرانسه است و تعداد بسیاری از چهره‌های نامدار فرهنگ و هنر این سرزمین در آنجا آرمیده‌اند.

وی درمورد علت انتخاب نام «راز عیسی» برای این مستند او گفت: فرش‌هایی که این هنرمند طراحی کرده با دیگر فرش‌های ماندگار هنر ایران تفاوت‌های قابل تأملی دارد و گویا رمز و رازی در مطرح و نقش‌های آنها نهفته است. به نظر می‌رسد که نقش‌های نهفته در این فرش‌ها می‌خواهند رازهایی را برملا کنند و از هنر سرشار خالقشان دم بزنند. به همین علت نام فیلم را «راز عیسی» انتخاب کردم. 

کارگردان «راز عیسی» درمورد وجود جشنواره‌ای این فیلم او گفت: این مستند پیش از این نیز در جشنواره سینما حقیقت به نمایش درآمد اما مورد دقت داوران قرار نگرفت. هنگامی با هیئت داوران سخن بگویید می‌کردم فهمید شدم که پرداختن به این چنین موضوعاتی برای زیاد از آنها اهمیت ندارد و زیاد تر تمرکز آنها بر مستندهایی با سوژه‌های اجتماعی، سیاسی، زیست‌محیطی و … است. به نظرم اکران این مستند در جشنواره تجسمی فجر با استقبال زیاد بهتری مواجه شد.

وی در آخر او گفت: متاسفانه کاخ نیاوران برای ساخت این مستند با ما همکاری نکرد و می‌او گفت اگر تصمیم دارید از اینجا فیلم بگیرید باید ما هم در ساخت مستند شریک باشیم. همین نوشته علتشد تا یکی از تابلوهای مهم استاد بهادری که در این کاخ می بود را از دست بدهیم. تنها تصویری که از این تابلو داشتم، یک عکس موبایلی کم‌کیفیت می بود که با هوش مصنوعی آن را بازطراحی کردم و در مستند به نمایش درآمد. این چنین تلاش تعداد بسیاری کردیم که از بنیاد مستضعفان که صاحب موزه‌های بسیاری است و میراث فرهنگی دعوت به همکاری کنیم اما همکاری بسیاری با ما نداشتند.

انتهای مطلب/