سه تصمیم راهبردی دولت برای تقویت نقشآفرینی دانشگاهها در حکمرانی کشور
نشست تخصصی با رؤسای دانشگاههای سطح یک
به گزارش خبررسان، مسعود پزشکیان صبح شنبه ۱۰ مرداد ۱۴۰۵ در جلسهای تخصصی با رؤسای دانشگاههای کشور، بر لزوم مسئلهمحوری دانشگاهها، استوارسازی پیوند دولت و نظام آموزش عالی برای یافتن راهحلهای چالشهای ملی و از بین بردن موانع همکاری دوستانه تأکید ورزید.
در این گردهمایی که با حضور جمعی از مدیران ارشد آموزش عالی برگزار شد، محورهای اصلی شامل نقش آکادمی در حکمرانی، بازسازی ظرفیتهای ملی، اولویتبندی مسایل حیاتی، ارتقای بهرهوری، اصلاح ساختارها و چالشهای تعامل دولت-دانشگاه مورد بررسی قرار گرفت.
اختصاص یافتن به خرد جمعی و گام برداشتن از نظریه به عمل
رئیسجمهور در مستهل سخنرانی با ابراز امیدواری به نقشآفرینی دانشگاهیان در اداره کشور اظهار داشت: «با بهرهگیری از خرد جمعی اساتید و همراهی مدیران اجرایی، میتوانیم کشور را با عزت، اقتدار و انسجام از شرایط فعلی عبور دهیم.»
او با اشاره به سری جلسات تخصصی با صاحبنظران حوزههای گوناگون افزود: «برای هر چالش ملی راهحل علمی و اجرایی وجود دارد؛ آنچه اکنون حياتی است، عبور از فاز ارائه پیشنهاد و ورود به فاز اجرا و تحقق عملی برنامههاست.»
پزشکیان با تأکید بر اینکه موانع همکاری تنها با مکاتبات اداری و فرآیندهای بروکراسیمحور برطرف نخواهد شد، تصریح کرد: «این موضوعات را به صورت مستقیم و شخصاً پیگیری خواهم کرد. متأسفانه در برخی بخشها مقاومت در برابر اصلاحات وجود دارد؛ ساختاری که سالها با رویههای نادرست اداره شده، طبیعی است در برابر تغییر مقاومت نشان دهد.»
رفاه و معیشت اعضای هیئت علمی: اولویت اول
رئیسجمهور در بخش دیگری از سخنان به دغدغههای معیشتی اساتید پرداخت و گفت: «حل مسائل حقوق، رفاه و معیشت نیازمند کار کارشناسی، تدوین چارچوب شفاف، هماهنگی با دستگاههای ذیربط و جمعبندی مشترک برای تصمیمگیری نهایی است.»
با استناد به تجربه مدیریتی خود در دانشگاه، مسکن و معیشت را از اولویتهای مهم توصیف کرد و افزود: «دانشگاهها ظرفیتهای گسترده در منابع، امکانات و سرمایه انسانی دارند که بخش قابل توجهی هنوز بالفعل نشده است. باید با اعطای اختیارات لازم و برنامهریزی دقیق، بهرهگیری از این ظرفیتها و ایجاد درآمدهای پایدار امکانپذیر گردد.»
او ادامه داد: «چهارچوب واگذاری اختیارات باید شفاف تدوین شود؛ چه اختیاراتی، با چه اهدافی، در قبال چه مسئولیتهایی و وظایف طرفین چگونه تعیین میشود. در قبال تامین معیشت، مسکن و رفاه نیز باید در راستای تحقق اهداف، ارتقای عملکرد و نقشآفرینی مؤثری دنبال شود که در حل مسائل کشور موثر باشد.»
پزشکیان با اشاره به ریشهداری خود در دانشگاه و مدیریت بر مبنای اصول علمی، بیان داشت: «بسیاری از استادان و نخبگان دارای ظرفیتهای ارزشمند هستند که تاکنون یا مورد استفاده قرار نگرفتهاند یا محدود به تدریس کلاس درس ماندهاند. باید این ظرفیتها را به میدان اجرا و حل مسائل کشانید و بستر نقشآفرینی مؤثری فراهم آید.»
هنر مدیریت را استفاده بهینه از امکانات موجود در شرایط دشوار دانست و گفت: «مدیریت کارآمد یعنی با منابع موجود، بیشترین بهرهوری، اثربخشی، کیفیت و کمترین هزینه محقق شود؛ البته نیازمند تصمیمگیریهای جسورانه و علمی است.»
اصلاح بنگاههای زیانده با سکانداری دانشگاهها
رئیسجمهور با اشاره به تعداد قابل توجه شرکتهای دولتی و بنگاههای وابسته به بانکها، بیمهها و دستگاهها که در بخشهای صنعتی، کشاورزی و خدماتی زیانده هستند، اعلام کرد: «دولت آمادگی دارد مدیریت این مجموعهها را در چارچوبهای مشخص به دانشگاهها واگذار کند تا ضمن حضور دانشجویان و پیوند آموزش با محیط واقعی کار، نسبت به اصلاح ساختارها، ارتقای بهرهوری، افزایش کیفیت، بهبود اثربخشی و کاهش هزینهها اقدام نمایند. درآمد حاصل میتواند در جهت رفاه اعضای هیئت علمی و توسعه دانشگاهها صرف شود.»
او افزود: «امروز در دولت اراده اجرا وجود دارد و بسترها فراهم است. آنچه نیاز است، عزم، اراده و آمادگی رؤسای دانشگاهها و اساتید برای پذیرش مسئولیت است. دولت تمامی تسهیلات، حمایتها و تمهیدات را فراهم خواهد کرد.»
پزشکیان تأکید کرد: «در چنین فضایی دانشجویی تربیت میشود که علاوه بر دانش نظری، تجربه عملی حل مسئله کسب کرده و در آینده نقش مؤثری در توسعه ایفا خواهد کرد.»
رئیسجمهور خاطرنشان ساخت: «صرف بیان مسائل کفایت نمیکند؛ باید مسائل شناسایی، اولویتبندی و برای حل آنها اقدام عملی شود.»
افزایش مشارکت مردم را یکی از محوریهای حکمرانی خواند و گفت: «رویکرد دولت توسعه مشارکت در فرآیندهای حکمرانی است و بسیاری از مسائل با اتکا به سرمایه اجتماعی و مشارکت عمومی قابل حلند.»
او بر طراحی چارچوبهای اجرایی قابل اجرا و عدم ایجاد موانع از سوی نظام اداری تأکید کرد: «کشور نیازمند شکسته شدن قالبهای ناکارآمد، تصمیمگیری علمی و عبور از بروکراسیهاست؛ تحولی که بیش از هر جا از دانشگاهها برمیآید، نه از ساختارهای صرفاً اداری. اداره با ذهنهای بسته ممکن نیست.»
هماهنگی استراتژیک میان قوای سهگانه
پزشکیان با اشاره به سطح کمسابقه هماهنگی میان سران قوا اظهار داشت: «امروز هماهنگی و همافزایی میان قوای سهگانه در سطح بسیار بالا، استثنایی و بیسابقه است و باید از این ظرفیت برای رفع موانع اجرایی، اصلاح قوانین و تسریع برنامههای تحولآفرین بهره برد.»
رئیسجمهور بر بازنگری فرآیند توسعه آموزش عالی تأکید کرد: «ظرفیت نخبگان سراسر کشور باید شناسایی و سازماندهی شود. دانشگاههای فاقد کارکرد و خروجی مؤثر، بر اساس مطالعات کارشناسی باید ساماندهی و ادغام گردند. جذب اعضای هیئت علمی تنها بر پایه شایستگی، صلاحیت علمی و نیاز واقعی انجام پذیرد، نه سفارش یا توصیه.»
توسعه دانشگاههای برتر را محدود به تهران ندانست و تصریح کرد: «باید دانشگاههای توانمند در سراسر کشور، بهویژه در نواحی دارای ظرفیت توسعه تقویت شوند. در توسعه زیرساختهای علمی نیز رعایت الزامات پدافند غیرعامل ضروری است تا مصونیت و تابآوری در برابر تهدیدات فراهم آید.»
پزشکیان بر موارد زیر نیز تأکید ورزید:
- مشارکت فعال دانشگاهها در ارتقای بهرهوری صنایع تولیدی، بهویژه تجهیزات گرمایشی و سرمایشی با هدف مدیریت مصرف انرژی و منابع فسیلی.
- طراحی و استقرار نظامهای دادهمحور برای نظارت بر شبکه مالی و اقتصادی به منظور پیشگیری از رانت، فساد و رشوه.
- استقرار نظام حکمرانی هیئتامنایی در دانشگاهها به منظور به حداقل رساندن مداخله دولت.
- ضرورت اقناع، گفتوگو و همراهسازی نهادها برای پیشبرد برنامههای اصلاحی از سوی دانشگاهها.
دستور پیگیری فوری پرداخت حقوق
در جریان نشست و در پاسخ گلایه رؤسای دانشگاهها درباره تأخیر در پرداخت حقوق، رئیسجمهور به صورت تلفنی با رئیس سازمان برنامه و بودجه گفتوگو کرد و دستور برگزاری جلسه تخصصی با دستگاههای ذیربط برای تدوین چارچوب و راهکار عملی صادر نمود.
در پایان، سه محور اصلی بهعنوان تصمیمات و اولویتهای مشترک دولت و دانشگاهها مورد تأکید قرار گرفت:
- تدوین راهکارهای عملی برای ارتقای رفاه و معیشت اعضای هیئت علمی.
- مشارکت دانشگاهها در اصلاح و ارتقای بهرهوری شرکتهای زیانده دولتی.
- تأمین مالی دولت برای تجهیز و توسعه آزمایشگاههای دانشگاهی.
پزشکیان با تأکید بر نقش بیبدیل دانشگاهها در پیشرفت کشور گفت: «ما به دانشگاهیان دل بستهایم و معتقدیم هیچ مسیر پایداری برای حل علمی مسائل، جز اتکا به ظرفیت دانشگاهها و نخبگان وجود ندارد. انتظار داریم دانشگاهها با حضور فعال، مسئولانه و مسئلهمحور، نقش مؤثری در حکمرانی و توسعه ایفا کنند.»