لایحه حذف چهار صفر در نوبت بازدید مجلس – تجارت نیوز_خبررسان

به گزارش تجارت نیوز، هفته قبل در جریان سی و دومین همایش سالانه سیاست‌های پولی و ارزی بانک مرکزی، محمدرضا فرزین – رئیس کل بانک مرکزی – در تشریح اهداف و سیاست‌های پولی سال جاری بانک مرکزی، اصلاح نظام پولی سرزمین را مقصد‌گذاری کرد و بر برنامه سیاست‌گذار پولی (بانک مرکزی) برای حذف چهار صفر از پول ملی اصرار کرد و آن را یکی از اهداف بانک مرکزی برای سال ۱۴۰۴ برشمرد.

به حرف های فرزین، عکس ریال ایران عکس مناسب و صحیحی در اقتصاد جهانی نیست، اجرای این سیاست با دقت به ازمایش ها موفق جهانی و در زمان مناسب می‌تواند به بهبود عکس ریال پشتیبانی کند که امری الزامی است و به همین منظور سیاست حذف صفر از پول ملی در دستور کار بانک مرکزی قرار دارد.

یقیناً این ایده به شکل جدی به سال ۱۳۹۸ باز می‌گردد که در آن دولت دوازدهم لایحه پیشنهادی بانک مرکزی برای حذف چهار صفر از پول ملی و تبدیل واحد ریال به واحد تومان را در هیات وزیران بازدید و به تصویب رساند تا داخل مرحله بعدی تصویب یعنی مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان شود و در اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۹ در مجلس شورای اسلامی تصویب شد تا دولت طی سه سال آتی شرایط تحول واحد پول ملی از ریال به تومان را فراهم کند.

در روزهای تازه نیز، بعد از نقل شدن نوشته پیگیری حذف چهار صفر از پول ملی از سوی رئیس کل بانک برای سال جاری، سخنگوی کمیسیون اقتصادی مجلس از در نوبت بازدید قرار گرفتن لایحه پیشنهادی حذف چهار صفر از پول ملی خبر داد و او گفت: لایحه پیشنهادی حذف چهار صفر از پول ملی در نوبت بازدید کمیسیون اقتصادی قرار دارد و بدیهی است کمیسیون بعد از بازدید کارشناسی با وجود مسئولان ذی ربط نظر نهایی خود را اراعه خواهد کرد.

ابعداد پیرامونی حذف صفر از پول‌های ملی

به طور کلی و در سطح کلان اقتصادی به اختصاصی سیاست‌های پولی، طبق معمول وقتی که تورم طویل مدت در یک سرزمین جهت برجای ماندن حجم بالایی از اسکناس و مسکوک کم قیمت (نسبت به قبل) شود، بی شک، نتایج تعداد بسیاری از جمله آثار روانی بر افکار عمومی بر جای می‌گذارد. به این علت در این شرایط برخی کشورها ناچار به اجرای برنامه اصلاحات پولی به راه حلهای گوناگون خواهد شد.

این اصلاحات طبق معمول با سه روش، «تحول نام واحد پول سرزمین»، «حذف چند صفر از واحد پول» و «ترکیبی از هر دو روش» صورت میگیرد که هر یک از این راه حلها، خود یقیناً نیازمند پیاده‌سازی بسته سیاستی جامعی است که علاوه بر کنترل تورم، باید بستر فکری جامعه برای پذیرفتن شرایط تازه را نیز فراهم کند.

برخی معتقداند که حذف چند صفر از پول ملی کشوری که در شرایط تورمی طویل زمان قرار داشته فوایدی از جمله، افت مقدار توهم پولی، افزایش مطمعن عمومی نسبت به پول ملی، افت تورم، افزایش کارایی در جریان گردش نقدینگی، تسهیل در تسویه مبادلات  و برخی موارد دیگر را در پی دارد که خود، عرصه تعدیل انتظارات تورمی در آن سرزمین را فراهم می‌کند.

برای مثال چندی پیش، طهماسب مظاهری – رئیس کل اسبق بانک مرکزی، در این رابطه حرف های می بود که با حذف صفر از پول ملی در مبادلات ایران با کشورهای دیگر، هنگامی نسبت پول‌ها سنجیده می‌شود اختلاف بسیاری وجود نخواهد داشت و این قضیه از نظر روانی اثرگذار است. کشوری که تورم دارد باید هر چند زمان یک بار اصلاح پولی انجام دهد و واحد پول خود را افزایش دهد و صفرهای کمتر بگذارد.

وی ایده حذف چهار صفر در دوران ریاست خود بر بانک مرکزی را معقول دانست و او گفت: اگر آن زمان این عمل را انجام می‌دادیم، نتایج مثبت می‌توانست داشته باشد و حتی ایران‌چک ۵۰ هزار تومانی را چاپ کردیم که عدد ۵۰ آن درشت می بود اما صفرهای آن را کمرنگ و کوچک قرار دادیم.

یقیناً به نظر می‌رسد که در سال‌های تازه، بانک مرکزی اقداماتی برا فرهنگ سازی این نوشته انجام داده می بود که نمونه آن را می‌توان در نمایش پول‌های تازه چاپ شده با واحد تومان (در کنار نمایش با واحد ریال)، مشاهده کرد. برای مثال در ایران چک‌های ۵۰، ۱۰۰ و ۲۰۰ هزار تومانی در کنار آنکه اعدادی از جمله ۵۰۰ هزار ریال، یک میلیون ریال و دو میلیون ریال، نوشته شده است، اعداد ۵۰، ۱۰۰ و ۲۰۰ نیز نوشته شده است که می‌تواند در راستای همین نوشته باشد.

توانایی چند سرزمین در حدف صفر و تحول پول ملی

در سطح جهانی تعداد بسیاری از کشورهای جهان در بازه‌های وقتی مختلفی عمل به حذف صفر از پول ملی کردند. برای مثال، آلمان در سال ۱۹۲۳ و در دوران ابرتورم شدید (بعد از جنگ جهانی اول) ۱۲ صفر از واحد پول ملی خود حذف کرد

در سال ۱۹۹۴ نیز، برزیل پول جدیدی به نام رئال معارفه کرد که جانشین کروزرو رئال شد. این سرزمین در سال‌های ۱۹۸۶ و ۱۹۸۹، مجموعا شش صفر را از چهره پول ملی خود حذف کرد و از آنجایی که این کار افاقه نکرد در سال ۱۹۹۳ نیز عمل به حذف سه صفر دیگر از پول ملی خود کرده می بود.

این سرزمین، رکورددار اجرای سیاست حذف صفر است که در شش مرحله ۱۸ صفر را از واحد پول ملی خود حذف کرد. بعد از برزیل، یوگسلاوی اسبق پنج بار و آرژانتین چهار مرحله از صفرهای اسکناس خود حذف کردند.

فرانسه نیز در سال ۱۹۶۰ دو صفر از واحد پولی خود حذف کرد و «فرانک تازه» را بجای «فرانک» معارفه شد. در همان سال‌ها نیز، هلند چهار صفر از پول ملی خود حذف کرده می بود. ترکیه نیز در سال ۲۰۰۵ریال بعد از توانایی تورم بالا شش صفر را از واحد پول خود (لیر) حذف کرد.

در فرد روبه رو، ونزوئلا و زیمبابوه نیز عمل به حذف صفر از پول ملی خود کرده بودند که با مدیریت ضعیف اقتصادی، بی‌ثباتی سیاسی و عوامل خارجی همانند افت قیمت نفت، اصلاحات آن‌ها ناکام ماند. زیمباوه تا امروز ۱۰ صفر از پول ملی خود حذف کرده است.

در کل و به نظر صاحبنظران، حذف صفر از پول ملی بعد از توانایی شرایط تورمی بلند زمان، باید در شرایطی محقق شود که دیگر سیاستهای پولی به طور همزمان و همراستا با حذف صفر، اجرایی شود.

برای مثال، به نظر زیاد از اقتصاددان‌ها، تا وقتی که کشورهای دارای تورم نتوانسته‌اند نقدینگی را به حوزه‌های مولد منتقل کنند، امکان پذیر حذف صفر پیامدهای منفی به همراه داشته باشد. به عبارت دیگر، یکی از با اهمیت ترین مولفه های تحقق مناسب حذف صفر از پول ملی، کنترل مناسب نقدینگی بر پایه حالت اقتصادی آن سرزمین است.

منبع: ایسنا