معاونت علمی راهکارهای جدید ارزیابی شرکتهای دانشبنیان را تدوین کرد؛ حذف فناوریهای رسوبیافته از اولویتها

به گزارش خبررسان امیر یونسیان مدیرکل دفتر ارزیابی و تشخیص صلاحیت شرکتهای دانشبنیان در گفتگو با برنامه تلویزیونی تهران بیست شبکه پنج سیما، رویکردهای تحولگرایانه معاونت علمی را برای ارتقای کیفیت اکوسیستم دانشبنیان کشور تشریح کرد و تأکید نمود که تمرکز اصلی بر عمق فناوری و پیچیدگی محصولات متمرکز گردیده است نه افزایش محض تعداد شرکتها.
یونسیان با اشاره به حضور حدود یازده هزار و چهارصد شرکت در سامانههای رسمی، از جمله هفت هزار واحد در گروه نوپا و بیش از چهار هزار در ردههای نوآور و فناور، بیان نمود که معیار فروش سالانه بیش از هفت میلیارد تومان یکی از شاخصهای کلیدی برای ارتقای شرکتها به سطح نوآوری محسوب میشود. وی افزایش شمار شرکتها را معیار ناکافی برای سنجش سهم واقعی در اقتصاد دانشبنیان دانسته و بر ضرورت ایجاد بازار، کیفیت خدمات و قابلیت حضور در عرصههای بینالمللی صحه گذاشته است.
یکی از تحولات بنیادین در بهروزرسانی سال ۱۴۰۴ فهرست کالا و خدمات دانشبنیان، حذف اقلام ناشی از رسوب فناوری اعلام گردید. بر این اساس محصولاتی که به دلیل گسترش دانش تولید، افزایش تولیدکنندگان یا کاهش پیچیدگی فنی، دیگر تمایز فناورانه مورد انتظار را نداشته باشند، از مدارک اعتبار دانشبنیان خارج میشوند. شرکتهای دارای تأییدیههای پیشین نیز در مراحل تمدید مجوز ملزم به اثبات سطح فناوری بهروز شدهاند و در صورت عدم تطابق، باید مسیر توسعه فناوریهای نوین را طی نمایند.
دورههای ارزیابی مجدد بر اساس ماهیت فعالیتها تفکیک شدهاند؛ شرکتهای نوپا و فناور با مهلت پنج ساله و واحدهای نوآور با بازه سه ساله روبرو هستند. انقضای این دورهها، ورود به فرآیند ارزیابی بر اساس معیارهای بهروز و فهرست منقحی شده را الزامی میسازد. شرکتهای موفق در احراز شرایط، ادامه بهرهمندی از حمایتهای قانون جهش تولید دانشبنیان را تضمین مییابند در حالی که ناکامان از دسترس حمایتهای اختصاصی خارج میگردند.
یونسیان بر تفکیک فروش کل شرکت از فروش محصولات دانشبنیان تأکید ورزید و مثال زد که فروش کل ممکن است به یک همت برسد در حالی که تنها صد میلیارد تومان مربوط به محصولات تأییدشده باشد. نظام حمایتی شامل اعتبارات مالیاتی، معافیتها و مزایای گمرکی نیز منحصرا بر بستر محصولات و خدمات دارای شناسه دانشبنیان اعمال میگردد نه بر تمام فعالیتهای اقتصادی واحد.
شفافسازی شاخصهای ارزیابی پس از نه ماه کار تخصصی، دیگر مانع ورود پژوهشگران و کارآفرینان نخواهد بود. انتشار راهنماهای متنی و ویدئوهای آموزشی در پایگاه اطلاعرسانی معاونت علمی، مسیر ارزیابی را برای متقاضیان هموار ساخته و وابستگی به مشاوران را کاهش داده است. شرکتها اکنون میتوانند پیش از ثبتنام، با پرسشنامهها و مدارک مورد نیاز آشنا شده و آمادگی لازم را فراهم آورند.
رئیس شبکه آزمایشگاهی کشور در پاسخ به پرسش درباره سهم شرکتهای دانشبنیان در تولید ناخالص داخلی، عدم در دسترس بودن آمار دقیق بهروزرسانیشده را به تکمیلنشده بودن اظهارنامههای مالیاتی سال ۱۴۰۴ منتسب کرد و محاسبه دقیق را به نهایی شدن دادههای مالی مشروط دانست.
گسترش دامنه دانشبنیانی به حوزههای صنایع خلاق، علوم انسانی و تجاریسازی، تنوع نه حوزه فناوری در سبد ملی را آشکار میسازد. تدوین شاخصهای ارزیابی متناسب با ماهیت فعالیتهای فرهنگی، تولید انیمیشن و اندیشکدهها، چالش سازی ویژگیهای کیفی را مدیریت نموده است. شرکتهای فعال در این حوزهها با مراجعه به فهرست بهروز و مطالعه معیارهای تفصیلی، میتوانند فرآیند ارزیابی خود را آغاز نمایند و از امکانات حمایتی برخوردار گردند.
این بازنگریها نشاندهنده بلوغ نگاه سیاستگذاران است که از شمارش محض به سنجش اثرگذاری واقعی گام برمیدارند. حذف فناوریهای فرسوده، چ ارزیابی منظم و شفافسازی معیارها، بستر رقابتی سالم را برای نسل جدید فناوران فراهم میآورد.
پیوستن حوزههای خلاق و انسانی به اکوسیستم دانشبنیان، مرزهای نوآوری را فراتر از توارها و کارگاههای مهندسی گسترش میدهد. تدوین شاخصهای مخصوص این حوزهها، وعدههای مشارکت گستردهتر محققین علوم انسانی و هنرمندان در اقتصاد دانشبنیان را رقم میزند.