میراث سیمین دانشور در محاصره مدعیان؛ نظر کارشناسان حقوقی درباره وصیتنامه

به گزارش خبررسان، در ماجرای جنجالهای بر سر میراث سیمین دانشور، سازمان تبلیغات اسلامی ادعا میکند که وصایت مرحوم سیمین دانشور به لیلی ریاحی برای اداره امور آثارش بعد از فوت ریاحی قابل انتقال به وراث نیست. از نظر دیگر نشر گستره مدارکی را به وزارت ارشاد برای دریافت مجوز انتشار کتابهای مرحوم دانشور ارائه کرده است که در آن لیلی ریاحی وکالت کلیه امور آثاری که به او به ارث رسیده را به فرزندش سیاوش خلاقی داده است.

این ابهام که وصایت لیلی ریاحی از سوی مرحوم دانشور به فرزندش به ارث میرسد یا خیر، در این مسئله وجود دارد که دادگاه فرهنگ و هنر باید در مورد آن تعیین تکلیف کند. خبررسان برای بررسی دقیقتر به سراغ کارشناسان حوزه نشر در حقوق مالکیت فکری رفته است.

سید عباس حسینینیک پژوهشگر حقوق مالکیت فکری میگوید بر پایه ماده ۱۴ قانون حقوق مولفان و مصنفان، ۳۰ سال پس از انتشار امتیاز نشر یک کتاب برای ناشر محفوظ است، بعد از آن امتیاز نشر به مولف در صورت حیات و وراث و وصی در صورت عدم حیات منتقل میشود. با دقت به اینکه اکنون ۳۰ سال از انتشار کتاب سووشون میگذرد، کلیه حقوق انتشار به وراث و وصی منتقل میشود.
وی ادامه میدهد اما در خصوص انتقال وصایت به وصی باید بگویم، قانون به طور صریح در این حوزه اظهار نظر نکرده است، اما در صورتیکه وصیتنامه تملیکی باشد، این وصایت به وراث منتقل میشود، اما در صورتیکه وصیتنامه عهدی باشد، در اینجا برای مثال وصی موظف باشد که حقوق آن وصیت را صرف اموری خاص مانند خیریه کند، منتقل نمیشود. حسینینیک با اشاره به وصیت مرحوم دانشور در رابطه با وصایت لیلی ریاحی میگوید برداشت من از این وصیتنامه وصیتنامه عهدی نیست، به این علت این وصیتنامه میتواند به وارث وصی منتقل شود.

در طرف مقابل سید علی آل داوود معتقد است که این وصیتنامه تملیکی نیز نیست، از آنجا که انتشارات خوارزمی بعد از ۳۰ سال پس از انتشار کتاب دیگر صاحب امتیاز نشر آثار نیست، نه انتشارات خوارزمی و نه انتشارات گستره مجاز به انتشار اثر هستند و در این خصوص باید وراث خانم دانشور تصمیمگیری کنند.
اما محمد حسین ساکت استاد دانشگاه و پژوهشگر حقوق میگوید در ماجرای انتشار این کتاب، تنها وارث مرحوم سیمین دانشور میتوانند ادعای حق و حقوق کنند. چون از زمان انتشار کتاب ۵۰ سال پیش است و این امتیاز نشر برای موسسه خوارزمی را منتفی میکند. از نظر دیگر وصایت به وراث وصی منتقل نمیشود و انتشار آثار مرحوم دانشور آزاد برداشت میشود.

وصیتنامه مرحوم سیمین دانشور به شرح ذیل است
به نام خدا
۷ مرداد ۱۳۸۵
وصیتنامه سیمین دانشور با وصایت خانم لیلی ریاحی
اینجانب سیمین دانشور فرزند دکتر محمدعلی ـ شماره شناسنامه ۴۶۶۲۵ ـ صادره از شیراز متولد ۱۳۰۰ در شیراز ـ فرزندخوانده و خواهرزادهام، خانم لیلی ریاحی فرزند احمد ـ دارای شناسنامه شماره ۷۶۸ صادره از اصفهان حوزه یک متولد سال ۱۳۲۷ را وصی خود قرار میدهم که بعد از مرگم ترتیب قرارداد کتابها و ترجمههایم و ترجمههای خارج از کشورم را به مسئولیت بگیرد، و در عوض ثلث از کل اموالم را دریافت دارد.
الف – کتابها و یا ترجمههایی که کردهام و ناشرانم به قرار زیر است
خانم ریاحی میتواند به اتکای این وصیتنامه قرارداد با ناشرانم را لغو یا تمدید نماید و وجوه حاصله از فروش کتابها را دریافت دارد.
۱- نوشتهها یا تألیفات شهری چون بهشت ـ سووشون ـ به کی سلام کنم؟ ـ جزیره سرگردانی ـ ساربان سرگردان (جلد دوم جزیره سرگردانی)
۲- ترجمه کمدی انسانی ـ داغ ننگ ـ بنال وطن
۳- تألیف شناخت و تحسین هنر
نه کتاب فوق از انتشارات خوارزمی (مدیر عامل علیرضا حیدری) میباشد.
۴- دشمنان ترجمه از چخوف نشر نگاه (مدیرعامل رئیسدانا)
۵- از پرندههای مهاجر بپرس (نشر قطره، مدیرعامل فیاضی)، باغ آلبالو (ترجمه از چخوف) نیز نشر قطره
۶- همراه آفتاب (نشر امیرکبیر که اینک در اختیار انتشارات دولتی است)
۷- آتش خاموش ـ راز موفق زیستن ـ بئاتریس ـ ماه عسل آفتابی
کتابهای فوق قرارداد تازهای بعد از چاپ اول بسته نشده است.
ب- ۱- پول نقد در بانک صادرات ایران ـ تجریش
۲- دو میلیون تومان سپرده ثابت در بانک ملی ایران شعبه تجریش توأم با دفترچه ثبت حاصل از سپرده (مدارک در فایل خاکستری در کتابخانه حاضر است)
لیلی خانم وصی من مطابق این وصیتنامه و اختیاردار چاپ آثارم میتواند با وراث دیگر ثلث اثاث خانه و لباسهایم را مالک شود.
سیمین دانشور