رکوردزنی دلار و اثر ماشه؛ آیا هزینه ساختوساز به مرز جدید میرسد؟
افزایش قیمتها فقط یک نوسان کوتاهمدت نیست در چنین شرایطی،سازندگان و شرکتهای بزرگ تلاش میکنند با استفاده از منابع معتبر مثل betametals.co ( پایگاه تخصصی آهن بتا) ، تصویر روشنتری از آینده نزدیک داشته باشند
در ماههای اخیر، رکوردشکنیهای مداوم نرخ دلار و فعال شدن پنهانی «اثر ماشه» در بازار مصالح، بسیاری از فعالان عمرانی را دوباره به فکر برآورد دقیق هزینهها انداخته است. حالا دیگر افزایش قیمتها فقط یک نوسان کوتاهمدت نیست؛ بلکه تبدیل به یک روند عمیق و ساختاری شده که از کوچکترین جزء پروژه (مثل میلگرد و ورق) تا سنگینترین بخش آن یعنی اسکلت سازه را تحت تأثیر قرار میدهد. در چنین شرایطی، سازندگان و شرکتهای بزرگ تلاش میکنند با استفاده از منابع معتبر مثل betametals.co ( پایگاه تخصصی آهن بتا) ، تصویر روشنتری از آینده نزدیک داشته باشند و بتوانند هزینه ساختوساز را با دقت بیشتری کنترل کنند.
این سؤال حیاتی امروز در تمام پروژههای مسکونی، صنعتی و تجاری تکرار میشود: با رکوردزنی دلار و فعال شدن اثر ماشه، آیا هزینه ساختوساز در آستانه یک مرز جدید و بیسابقه قرار گرفته است؟ برای درک بهتر این پرسش، لازم است به سازوکار تأثیر دلار بر بازار آهنآلات، پیشرانههای پنهان اثر ماشه و رفتار تولیدکنندگان و تأمینکنندگان در شرایط پرنوسان نگاه دقیقتری داشته باشیم.
چرا اثر جهشی دلار، هزینه ساختوساز را چند برابر سریعتر تحت تأثیر قرار میدهد؟
رابطه میان قیمت دلار و بازار مصالح ساختمانی یک رابطه سطحی و ساده نیست. برخلاف تصور عمومی که گمان میکند فقط «قیمت مواد اولیه» همزمان با دلار تغییر میکند، در واقع ورود دلار به کانالهای بالاتر یک چرخه دومینووار از پیامدها ایجاد میکند که از روان بازار تا رفتار انبارداران و از سیاستهای تولید تا قیمت تمامشده پروژه را تغییر میدهد.
۱. جهش دلار یعنی افزایش قیمت جهانی مواد اولیه و اثر مستقیم بر فولاد
هرچند بخش مهمی از فولاد ایران در داخل تولید میشود، اما قیمت پایه آن بر اساس نرخ ارز و شاخصهای جهانی تنظیم میگردد. زمانی که دلار رشد میکند، کارخانهها نیز بهصورت تدریجی یا ناگهانی قیمت پایه شمش، ورق، تیرآهن و میلگرد را بالا میبرند.
این افزایش مستقیماً در قیمت اسکلت فلزی، سقف عرشه فولادی، سولههای صنعتی و حتی فونداسیون نمود پیدا میکند.
۲. اثر ماشه؛ ضربه دوم پس از افزایش دلار
اثر ماشه یک پدیده اقتصادی است که میگوید:
وقتی نرخها در یک دوره افزایش پیدا کند، حتی اگر بعدها کاهش یابد، قیمتها به نقطه اولیه برنمیگردند.
این یعنی با هر بار رکوردزنی دلار، یک لایه جدید از قیمتها تثبیت میشود. در بازار آهن نیز همین اتفاق رخ میدهد:
-
کارخانهها به دلیل افزایش هزینه تولید، نرخ جدید را بهعنوان «کف قیمتی» میپذیرند.
-
انبارداران حاضر نیستند محصولاتشان را زیر قیمت خرید قبلی عرضه کنند.
-
واسطهها نیز با پیشبینی افزایش بعدی، قیمت فروش را بالاتر نگه میدارند.
نتیجه این زنجیره آن است که حتی اگر دلار کمی عقبنشینی کند، قیمت میلگرد، تیرآهن، ورق یا گلمیخ عرشه فولادی کاهش محسوسی نشان نمیدهد؛ زیرا بازار یک پله بالاتر رفته و در آن پله تثبیت شده است.

۳. افزایش ریسک، خود بهتنهایی باعث گرانی میشود
بازار ساختوساز، مخصوصاً زمانی که پروژههای سنگین در حال اجرا هستند، از نوسان بیش از افزایش قیمت میترسد.
نوسان یعنی:
-
کاهش قدرت برنامهریزی
-
افزایش هزینه ذخیرهسازی
-
کاهش شفافیت قیمتها
-
بالا رفتن حاشیه ریسک فروشندگان
در چنین فضایی فروشندگان مصالح معمولاً قیمتها را کمی بالاتر نگه میدارند تا از ریسک آینده محافظت کنند. همین رفتار محافظهکارانه یک لایه جدید به قیمتها اضافه میکند.
۴. وابستگی بخشی از تجهیزات و ماشینآلات به ارز
مصالح فقط بخشی از هزینه ساختوساز هستند؛ ماشینآلات، ابزار فنی، لوازم صنعتی و تجهیزات مربوط به اجرای سقفهای خاص، سیستمهای تهویه، آسانسور و پلهبرقی همگی تحت تأثیر مستقیم دلار هستند.
هر افزایش ارزی، هزینه حمل، تعمیر و قطعات مصرفی آنها را بالا میبرد و این هزینه نهایتاً روی قیمت تمامشده پروژه مینشیند.
۵. اثر روانی بازار؛ عامل مهمی که نباید نادیده گرفته شود
وقتی دلار رکورد میزند، حتی قبل از اینکه کارخانهها قیمتها را بالا ببرند، بازار بهصورت روانی واکنش نشان میدهد.
نتیجه چیست؟
قیمتها در همان روز یا حتی همان ساعت افزایش پیدا میکنند.
این واکنش سریع معمولاً «واقعی» نیست اما «پایدار» میشود؛ و همین باعث میگردد که هزینههای پروژه شتابدار رشد کنند.
در چنین فضایی، سازندگانی که اطلاعات لحظهای از سامانههای تخصصی مثل آهن بتا دریافت میکنند، نسبت به دیگران یک قدم جلوتر هستند و میتوانند تغییرات بازار را بهموقع مدیریت کنند.
برای مطالعه ادامه مطلب ” رکوردزنی دلار و اثر ماشه؛ آیا هزینه ساختوساز به مرز جدید میرسد؟” به سایت کمک معمار مراجعه کنید.