افشای معماری دیجیتال جنگ اسرائیل و پیامدهای انسانی جنگ الگوریتمی در غزه

افشای معماری دیجیتال جنگ اسرائیل و پیامدهای انسانی جنگ الگوریتمی در غزه

به گزارش خبرنگار خبررسان، بر اساس ارائه ای که اخیرا در یک کنفرانس مطرح شد، سامانه فرماندهی و کنترل «تزاید» (Tzayad) که ستون فقرات شبکه فرماندهی دیجیتال ارتش اشغالگران صهیونیست محسوب می‌شود، از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ تا پایان سال ۲۰۲۵ حدود ۸۵۰ هزار هدف اطلاعاتی بلادرنگ را در تمامی جبهه‌های عملیاتی و مناطق تحت تجاوز نظامی خود شناسایی کرده است. این رقم، معادل میانگین نزدیک به هزار هدف جدید در هر روز است.

اهمیت این داده ها صرفاً در بزرگی عدد نیست. آن چه این آمار را به یک نقطه عطف در مطالعات جنگ مبتنی بر هوش مصنوعی تبدیل می‌کند، تغییر ماهیت فرآیند هدف‌یابی است. در این الگو، هوش مصنوعی دیگر تنها ابزار پشتیبان تحلیل اطلاعات نیست، بلکه به موتور تولید پیوسته داده، پیشنهاد حمله و تسریع چرخه تصمیم‌گیری تبدیل شده است.

به گفته مسئولان شرکت صهیونیستی البیت سیستمز، این سامانه زمان درخواست آتش پشتیبانی را از حدود ۴۰ تا ۵۰ دقیقه به تنها یک تا هفت دقیقه کاهش داده است.

تزاید؛ ستون فقرات ارتش دیجیتال اسرائیل

سامانه تزاید که توسط شرکت البیت توسعه یافته، شبکه فرماندهی و کنترل یکپارچه ارتش رژیم صهیونیستی محسوب می‌شود. این سامانه به صورت هم‌زمان موقعیت نیروهای خودی، تحرکات افراد، خودروها، تجهیزات و سایر اشیای موجود در میدان نبرد را روی یک تصویر عملیاتی مشترک نمایش می‌دهد و امکان تبادل لحظه‌ای اطلاعات میان یگان‌های زمینی، هوایی و دریایی را فراهم می‌کند.

این سامانه حجم عظیمی از داده‌های اطلاعاتی را در لحظه دریافت، ادغام و اولویت‌بندی می‌کند و خروجی آن مستقیماً وارد زنجیره تصمیم‌گیری عملیاتی می‌شود.

از پردازش داده تا تولید صنعتی اهداف

یکی از مهم‌ترین دلالت‌های این افشاگری، آشکار شدن مقیاس واقعی تولید اهداف در جنگ‌های اخیر رژیم صهیونیستی است. حتی اگر ادعای بعدی شرکت البیت مبنی بر اینکه عدد ۸۵۰ هزار صرفاً حجم فعالیت سامانه بوده و نه تعداد اهداف واقعی را بپذیریم، این حجم پردازش بیانگر ورود ارتش رژیم اشغالگر قدس به سطحی از عملیات داده‌محور است که بدون اتکا به الگوریتم‌های هوش مصنوعی امکان‌پذیر نیست.

سوفیا گودفرند، پژوهشگر دانشگاه کمبریج در حوزه کاربرد هوش مصنوعی در جنگ، تصریح می‌کند که هیچ نیروی نظامی قادر نیست روزانه هزار هدف را صرفاً با اتکای به تحلیل انسانی بررسی کند.

شتاب تصمیم‌گیری و فرسایش نظارت انسانی

شتاب در جنگ، همواره یکی از مزیت‌های کلیدی برای نیروهای نظامی محسوب می‌شود، اما همین مزیت می‌تواند به یکی از مهم‌ترین چالش‌های حقوق بشردوستانه نیز بدل گردد.

به گفته وس برایانت، مشاور پیشین وزارت دفاع آمریکا، هنگامی که سامانه‌ای هزار هدف را وارد چرخه عملیات می‌کند، احتمال کاهش کیفیت ارزیابی حقوقی و افزایش وابستگی به تصمیمات الگوریتمی به شکل چشمگیری افزایش می‌یابد.

پیامدهای انسانی جنگ الگوریتمی در غزه

بررسی عملکرد این معماری فناورانه را نمی‌توان از پیامدهای انسانی آن جدا کرد. مطابق آمار سازمان جهانی بهداشت، تا پایان سال ۲۰۲۵ بیش از ۷۱ هزار شهروند فلسطینی در غزه جان خود را از دست داده‌اند که بیش از نیمی از آنان را کودکان، زنان و سالمندان تشکیل می‌دهند.

وس برایانت با مقایسه عدد ۸۵۰ هزار هدف با جمعیت و زیرساخت‌های غزه پیش از جنگ، برآورد می‌کند که سامانه‌های اطلاعاتی ارتش اسرائیل در مقطعی تقریباً نیمی از جمعیت یا زیرساخت‌های این سرزمین اشغالی را به درجات مختلف وارد چرخه هدف‌یابی کرده‌اند.

آینده جنگ؛ رقابت بر سر سرعت و گریز از مسئولیت

افشای جزئیات عملکرد سامانه تزاید، تصویری روشن از مسیر آینده جنگ‌های مبتنی بر هوش مصنوعی ارائه می‌دهد. بر همین اساس، رقابت اصلی دیگر صرفاً بر سر دقت تسلیحات نیست، بلکه به ظرفیت تولید، پردازش و تبدیل داده به تصمیم عملیاتی در کوتاه‌ترین زمان ممکن وابسته است.

تجربه جنگ‌های غزه و لبنان نشان می‌دهد که هوش مصنوعی می‌تواند توان عملیاتی ارتش‌ها را به‌طور کم‌سابقه‌ای افزایش دهد، اما همین فناوری در غیاب نظارت مؤثر، شفافیت و پاسخگویی حقوقی، خطر تبدیل شدن به ابزاری برای گسترش مقیاس خشونت علیه جمعیت‌های غیرنظامی را نیز در پی دارد.