چالش نظارت بر یارانههای سوخت: سامانههای هوشمند به تنهایی کافی نیستند
به گزارش خبررسان، غلامرضا شجری، عضو شورای عالی جامعه حسابداران رسمی ایران، در یادداشتی تأکید کرد که یارانه سوخت در شرایط بحرانی ضروری است، اما بدون حکمرانی دقیق به ابزار نشت و قاچاق تبدیل میشود. شکاف قیمت با کشورهای همسایه انگیزه قاچاق را تقویت کرده و یارانهها ممکن است به نفع واسطهها تمام شود، نه مردم.
نکته کلیدی این است که کشور سامانه، داده و کدهای شناسایی دارد، اما «رسیدگی مستقل» به کارآمدی این سامانهها و پیوندهای بین آنها وجود ندارد. تجربه جهانی نشان میدهد مداخله دولت در بازار انرژی باید موقت، هدفمند و قابل حسابرسی باشد. حسابرسی عملیاتی مستقل — نه گزارشگیری اداری — باید نشتها، کارایی، کنترلهای داخلی و انحراف از اهداف سیاست عمومی را بیابد.
بدون حضور حسابرسان مستقل در قلب زنجیره توزیع، یارانه سوخت از «یارانه توزیعشده» به «یارانه حسابرسیشده» تبدیل نمیشود و اعتماد عمومی — که در اقتصاد بحرانی حیاتی است — برقرار نخواهد شد. اصلاح قیمت، کارت هوشمند و بخشنامهها بدون تکمیل نظام کنترل مستقل، تنها جابهجایی مسئله است، نه حل آن.