مدلسازی روابط اکوژئومورفیک در حوضههای رودخانهای تالش
به گزارش خبررسان، فهیمه پورفراشزاده در رساله دکتری خود با راهنمایی عقیل مددی در دانشگاه محقق اردبیلی، روابط میان زمین، پوشش گیاهی و منابع آب در حوضههای تالش را تحلیل و مدلسازی کرده است.
یافتههای کلیدی پژوهش
- جنگلزدایی: از ۱۹۹۳ کیلومترمربع حوضه مطالعهشده، ۹۰ کیلومترمربع (۴.۵٪) طی ۳۰ سال دچار جنگلزدایی شده؛ مناطق کمارتفاع، کمشیب، پاییندست و کمرطوبت بیشترین ریسک را دارند.
- نقش جنگل در کنترل رواناب: افزایش پوشش جنگلی باعث کاهش جریان سریع آب و رواناب سطحی میشود؛ جنگلها مانند اسفنج طبیعی عمل کرده و خطر سیلاب را کاهش میدهند.
- رسوبدهی: رابطه معناداری بین پوشش جنگلی و مقدار رسوب رودخانهها مشاهده نشد، که نشاندهنده تأثیر عوامل متعدد محیطی و ژئومورفولوژیک است.
- کیفیت آب: حوضههای با پوشش جنگلی بیشتر، مواد محلول کمتری (TDS و EC پایینتر) و کیفیت آب بهتری دارند. پوشش جنگلی تا ۴۰٪ از تغییرات کیفیت آب را توضیح میدهد.
- ویژگیهای ژئومورفولوژیک: در برخی مدلها، ویژگیهای شکل زمین تا ۹۸٪ از تغییرات کیفیت آب را تبیین کردهاند؛ حوضههای وسیعتر، بلندتر، کمشیب و با شبکه زهکشی متراکم، کیفیت آب نامطلوبتری داشتند.
این پژوهش نشان میدهد زمین، پوشش گیاهی و آب سامانهای پیوستهاند و تغییر در هر یک بر دو بخش دیگر تأثیر میگذارد. شناسایی مناطق حساس برای اولویتبندی اقدامات حفاظتی، مدیریت کاربری زمین و حفظ جنگلهای هیرکانی ضروری است. حوضههای کوچکتر برای مطالعات آینده درباره ارتباط پوشش گیاهی و فرآیندهای رسوبدهی مناسبتر به نظر میرسند.