صکوک و مرابحه ارزی راهکار خروج از انفعال سیاستگذاری ارزی ایران

سیاستگذاری ارزی ایران در دهههای گذشته در چرخه اقدامات مداخلهای، تزریق مقطعی و کنترلهای انتظامی گیر کرده است. این رویکردها اگرچه نوسانات را کوتاهمدت مهار میکنند، اما فشارها با شدت مضاعف بازمیگردند و بخش مولد اقتصاد از فقدان سازوکارهای پایدار برای تأمین مالی ارزی رنج میکشد.
برای برونرفت از این بنبست، تحولی ساختاری از رویکردهای انفعالی به سمت مهندسی مالی و ابزارسازی بازار ضروری است. دو ابزار برجسته در چارچوب قواعد مالی اسلامی عبارتند از اوراق وکالت ارزی که صاحبان وجوه سرمایه را به نهاد واسط میسپارند تا در فعالیتهای صادراتی به گردش درآورد، و اوراق مرابحه ارزی که صنایع پیشران برای واردات تجهیزات از آن بهره میبرند با بازدهی ثابت و تضمینشده از عواید صادراتی.
موفقیت این نوآوریها منوط به پیششرطهای حیاتی است تضمین قطعی بازپرداخت اصل و سود به ارز اولیه، تأسیس بازار ثانویه عمیق و نقدشونده در بورس، و تعدیل رویکردهای سختگیرانه اداری با معافیتهای مالیتی. تنها با فراهمسازی این بسترها میتوان میلیاردها دلار ارز حبسشده را به سمت توسعه پایدار صنعتی هدایت کرد.