متخصصان در فرهنگستان علوم: سیلاب باید از مخاطره به فرصت تأمین آب تبدیل شود

به گزارش خبررسان، دومین نشست تخصصی گروه علوم کشاورزی و منابع طبیعی فرهنگستان علوم با تمرکز بر پدیدههای اقلیمی حدی و راهکارهای آبخیزداری برگزار شد. این هماندیشی که با عنوان چشماندازهای فرین اقلیمی و جایگاه آبخیزداری در استحصال سیلاب برگزار گردید، سه سخنرانی کلیدی را در بر میگرفت.
پلتفرم هیدرولوژی آکادمی که حاصل پنج سال تلاش محققان ایرانی است، به عنوان زیرساختی مشارکتی برای تولید و تصحیح دادههای بارندگی در مقیاس روزانه، ماهانه و سالانه معرفی شد. این سامانه با تلفیق مشاهدات ماهوارهای و ایستگاهی از طریق الگوریتمهای بایکسیم و داسین، خطای دادهها را به حداقل رسانده و در دسترس قرار میدهد. دکتر شهرام خلیقی سیگارودی تأکید کرد که حمایت مدیران از چنین محصولات بومیشدهای ضروری است تا پوشش دادههای دما نیز در آینده امکانپذیر گردد.
مسعود گودرزی در تحلیل خود به تشدید رویدادهای حدی ناشی از تغییر اقلیم و النینو پرداخت و هشدار داد که افزایش بیهنجاری دما در ارتفاعات، فرآیند ذوب برف و یخ در برجهای آبی ایران را شتابانده است. این علاوه بر تحریک سیلابهای ناگهانی و رگبارهای شدید، دوره رشد گیاهی را دگرگون کرده و امنیت غذایی را تهدید میکند. او بر لزوم اصلاح تقویم زراعی، توسعه ارقام سازگار و تدوین راهبردهای سازگاری ملی تأکید داشت.
ظرفیت حدود چهاردهم میلیون هکتار از اراضی کشور برای پخش سیلاب، پتانسیل نفوذ تا هزار مترمکعب در هکتار را فراهم میآورد که میتواند سهم قابلتوجهی در تأمین آب نماید. عطاءالله ابراهیمی اشاره کرد که قانون برنامه هفتم توسعه، محققسازی پنج درصد از آب استحصالی از طریق فعالیتهای آبخیزداری و آبخوانداری را الزامی کرده است. گذار از رویکردهای سنتی تأمین آب به سمت حفظ و نگهداشت در سطح حوزههای آبخیز، اکنون ضرورتی استراتژیک محسوب میشود.
تلفیق دانش بومی باستانی ایران در مدیریت آب باران با فناوریهای نوین پایش و مدلسازی، مسیری است که میتواند مدیریت یکپارچه حوزههای آبخیز را از سراب تا پایاب متحول سازد. کاهش تلفات بیلان آب و ارتقای بهرهوری، تنها با حکمرانی مشارکتی و علم-محور محقق میشود.
متخصصان حاضر در نشست بر این باورند که تبدیل سیلاب از یک بلای طبیعی به فرصت تولید، تغذیه آبخوانها و پایداری منابع، مستلزم ارتقای جایگاه آبخیزداری در نظام برنامهریزی کلان آب کشور است. تحقق این دیدگاه، وابسته به همگرایی اراده سیاسی، سرمایهگذاری فناورانه و مشارکت واقعی جوامع محلی در سطوح مختلف تصمیمگیری است.