ایران رکورددار تجویز آنتیبیوتیک در جهان؛ ۱۰ جان سالانه قربانی تزریقهای نامناسب

به گزارش خبررسان، نازیلا یوسفی در نشستی که روز یکشنبه یکم آذر ماه در سالن کنفرانس ستاد وزارت بهداشت برگزار شد، تصویری تلخ از وضعیت تجویز آنتیبیوتیک در کشور ترسیم کرد. وی با استناد به آخرین گزارش سال ۲۰۲۳ سازمان جهانی بهداشت، اعلام داشت که ایران در رتبه نخست جهانی قرار گرفته و میزان تجویز در کشور ۳.۷ برابر میانگین جهانی است.
خطرناکترین رقم اما مربوط به سفتریاکسون است. تنها از تزریقهای نابجای این آنتیبیوتیک، سالانه ده نفر در ایران جان میبازند. این آمار تنها نوک سبرگ است؛ چرا که ۳۰.۵ درصد تمام نسخههای پزشکی در کشور حاوی حداقل یک آنتیبیوتیک میشود. تهران در این جدول بدترین رکورد را ثبت کرده و متخصصین اطفال با بیش از ۵۰ درصد نسخههای حاوی آنتیبیوتیک، مقام اول را در میان گروههای تخصصی به خود اختصاص دادهاند.
مسئولان بهداشتی هشدار میدهند که این روند نه تنها بار اقتصادی سنگینی بر دوش نظام درمان و بیمهگذاری میگذارد، بلکه بستر مقاومتی باکتریها را فراهم میکند و سلامت نسلهای آینده را به خطر میاندازد. پدیده مقاومتی مضادحیویتی که در سطح جهان به عنوان بحران بهداشتی عمومی شناخته شده، در ایران با این سطح از تجویز بیرویه، ابعاد بحرانیتری به خود گرفته است.
بررسی الگوهای تجویز در تهران نشان میدهد که فشارهایلی، عدم دسترسی به آزمایشهای سریع تشخیصی، و فرهنگ خوددارویی در سطح جامعه، موتور محرک این آمارهای وحشتناک هستند. کودکان که سیستم ایمنیشان در حال تکامل است، بیشترین هدف آسان برای تجویزهای پیشگیرانه و اغلب بیمورد آنتیبیوتیک شدهاند.
متخصصان معتقدند که تغییر این روند نیازمند رویکردی چندجانبه است؛ آموزش مستمر پزشکان بر اساس پروتکلهای بهروز، الزام تشخیصی قبل از تجویز، نظارت سختگیرانه بر فروش آزاد دارو در داروخانهها، و کمپینهای آگاهیبخشی عمومی برای تغییر فرهنگ مصرف دارو در خانوارها. تجربه کشورهای اسکاندیناوی که با سیاستهای سختگیرانه توانستهاند نرخ تجویز را به حداقل جهانی برسانند، الگوهای عملی قابل اتکا را در پیش گرفتهاند.
وزارت بهداشت با تدوین برنامهای جامع برای کنترل تجویز غیرمنطقی، قصد دارد در سالهای آینده این آمار را به سمت استانداردهای جهانی هدایت کند. کلید موفقیت اما در همافزایی پزشکان، داروسازان، سازمانهای بیمه و شهروندان نهفته است؛ هر کدام سهمی در شکستن زنجیره تجویز بیرویه دارند.