افزایش پایه پولی همیشه به همان نسبت نقدینگی را بالا نمی‌برد

افزایش پایه پولی همیشه به همان نسبت نقدینگی را بالا نمی‌برد

افزایش پایه پولی لزوما به همان می‌زان نقدینگی را بالا نمی‌برد، زیرا میان این دو متغیر ضریب فزاینده نقدینگی قرار دارد که ثابت نیست. پایه پولی شامل اسکناس، مسکوک و ذخایر بانک‌ها نزد بانک مرکزی است، در حالی که نقدینگی مفهوم وسیع‌تری دارد و سپرده‌های بانکی را نیز در بر می‌گیرد.

چندین عامل باعث می‌شود رشد نقدینگی از رشد پایه پولی متفاوت باشد ترجیح مردم برای نگهداری وجه نقد، افزایش ذخیره قانونی بانک‌ها، نگهداری ذخایر بیش از حد الزامی توسط بانک‌ها به دلیل ریسک‌پذیری پایین، و محدودیت تقاضای وام از سوی بنگاه‌ها و خانوار‌ها.

مسیر ورود پول جدید به اقتصاد نیز تعیین‌کننده است. اگر پول از طریق هزینه‌های دولتی به حساب مردم برسد، سپرده‌ها افزایش می‌یابد، اما اگر بانک مرکزی به بانک‌ها اعتبار دهد، ممکن است تنها ذخایر و بدهی بانک‌ها تغییر کند بدون اینکه وام جدیدی ایجاد شود. محدودیت‌های نظارتی مانند سقف رشد ترازنامه و الزامات سرمایه نیز مانع گسترش اعتبار می‌شوند.

بنابراین برای تحلیل دقیق باید ترازنامه بانک‌ها، کیفیت دارایی‌ها، سطح سرمایه و گردش پول بررسی شود، نه تنها اندازه پایه پولی. کاهش ضریب فزاینده می‌تواند نشانه احتیاط یا گرفتاری شبکه بانکی باشد.