صادرات خراسان رضوی در نیمه اول ۱۴۰۴ دچار رکود شد؛ ارزش ۲۶ درصد و وزن ۶ درصد کاهش یافت

بر اساس آمار‌های اداره کل صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی، در شش ماهه نخست سال ۱۴۰۴ حدود یک می‌لیون و ۹۳۳ هزار تن کالا به ارزش ۸۷۷ می‌لیون دلار از گمرکات استان صادر شده که نشان‌دهنده کاهش ۶ درصدی در وزن و ۲۶ درصدی در ارزش دلاری نسبت به مدت مشابه سال پیش است. علی غفوری‌مقدم، معاون بازرگانی این اداره، علل اصلی را محدودیت‌های مسیر‌های صادراتی، ممنوعیت‌های مقطعی صادرات برخی محصولات کشاورزی و تحولات منطقه‌ای ذکر کرد. افغانستان با سهم حدود ۵۰ درصدی مهم‌ترین بازار مقصد صادرات استان است و پس از آن کشور‌های تاجیکستان، ازبکستان، قرقیزستان، پاکستان، ترکیه، عراق و چین قرار دارند.

حسن محمدیان، رئیس کمیسیون توسعه صادرات غیر‌نفتی اتاق بازرگانی خراسان رضوی، سیاست‌های ارزی بانک مرکزی را عامل اصلی رکود عنوان کرد و گفت حدود ۹۰ درصد مشکلات ناشی از تصمیمات داخلی است. او به اختلاف نرخ ارز در روش‌های رفع تعهد، فشار‌های بانکی و قضایی بر صادرکنندگان اشاره کرد و هشدار داد که این شرایط بخشی از صادرات زعفران را به مجاری غیر‌رسمی سوق داده است. محمدیان بر ضرورت اصلاح سازوکار بازگشت ارز متناسب با نوع کالا و کشور مقصد تأکید کرد.

مهدی کاظمی، پژوهشگر ارشد تجارت بین‌الملل، تفاوت عمیق میان افت وزنی و ارزشی را نشانه تنزل ارزش‌افزوده سبد صادراتی دانست. وی گفت سیاست‌گذار ارزی بدون در نظر گرفتن واقعیت‌های بازار‌های افغانستان و آسیای می‌انه، ضوابط سخت‌گیرانه تعهد دلاری را تحمیل کرده که حاشیه سود صادرکنندگان را از بین می‌برد. کاظمی برای جبران افت، توصیه کرد که استان وزن صادرات را از تکیه بر محصولات خام و کشاورزی به سمت صادرات خدمات فنی، مهندسی و دانش محور بکشد و دیپلماسی اقتصادی را با تسهیل گمرکی و توسعه زیرساخت‌های ریلی همراه سازد.