چالش‌ها و فرصت‌های دیدار دبیرکل نهاد کتابخانه‌ها با تشکل‌های صنفی نشر

دیدار دبیرکل کتابخانه‌ها با صنف نشر برای بررسی چالش‌ها

نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در ماه‌های آغازین مدیریت جدید، سری از جلسات مشورتی با تشکل‌های صنفی نشر داشته است. این دیدارها با اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران، انجمن فرهنگی ناشران کودک و نوجوان، و ناشران کتاب‌های آموزشی و دانشگاهی برگزار شده است.

مطالب مطرح شده در جلسه با اتحادیه ناشران تهران

بر اساس اطلاعیه منتشرشده در کانال خبری خود اتحادیه، خانم نظربلند (دبیرکل نهاد) 요청‌های زیر را از صنف خواسته است:

  • همکاری ناشران عضو در توسعه منابع دیجیتال کتابخانه‌ها
  • مشارکت در فرآیند خرید و نحوه سفارش کتاب برای کتابخانه‌ها
  • ارائه نظرات و پیشنهادات اجرایی در تمام حوزه‌ها، از جمله راه‌های تشویق فرزندان و اولیا به کتابخوانی

از سوی دیگر، هیات مدیره اتحادیه موارد زیر را خواستار شده است:

  • حضور نمایندگان صنف در کمیته انتخاب کتاب
  • گزارش شفاف خرید کتاب به دست صنف
  • جلوگیری از خرید آثار ناشران کپی‌کار و ارزیابی کیفی با بهره‌گیری از تخصص نمایندگان
  • تأمین کتاب بر اساس نیاز مراجعان برای فعال‌سازی کتابخانه‌ها
  • افزایش بودجه خرید کتاب نهاد

چند نکته اساسی برای بررسی

اگرچه حرکت نهاد به سمت مشورت با اهالی نشر در ابتدای کار قابل تقدیر است، اما باید موارد زیر در نظر گرفته شود:

  1. تنوع تشکل‌های صنفی: صنعت نشر ایران دارای چندین تشکل با اهداف و منافع متفاوت است. حضور نماینده هر تشکل در هیات خرید می‌تواند مزایا داشته باشد، اما ریسک تبدیل شدن فضا به ابزار تامین منافع قشری نیز وجود دارد.
  2. ناشران غیرعضو: لزوماً همه ناشران عضو اتحادیه‌ها نیستند. محدود کردن خرید به نظرات نمایندگان تشکل‌ها، منافع ناشرانی را که در هیچ تشکلی عضویت ندارند، نادیده می‌گیرد.
  3. کمبود بودجه: نهاد کتابخانه‌ها بیش از هر چیز به بودجه نیاز دارد. بودجه جاری خرید کتاب و مجله با توجه به تعداد کتابخانه‌های عمومی مناسب نیست. مهدی رمضانی، دبیرکل پیشین نهاد، بیان کرده بود: «بودجه سالانه خرید ما کمتر از ۵۰ میلیارد تومان است و همیشه در صف خرید عقب مانده‌ایم. انتقادی هست که تعداد کتاب‌های خوب زیاد نیست، اما ما حتی همین تعداد را هم نمی‌توانیم تهیه کنیم.»

ضرورت بازنگری آیین‌نامه و شفافیت

خبررسان خبر داده است که نهاد در صدد بازنگری آیین‌نامه خرید منابع و تشکیل یک هیات انتخاب جدید است. عضویت نمایندگان صنف در این هیات هنوز مشخص نیست، اما مطالبه عمومی جامعه نشر، شفافیت در فرآیند است.

برای به‌روزرسانی مجموعه کتابخانه‌ها، حداقل باید سالانه ۱۰۰ میلیارد تومان کتاب خریداری شود، در حالی که فاصله زیادی با این رقم ایده‌آل وجود دارد. نهاد جز در سال ۱۴۰۰ تا اوایل ۱۴۰۱، سالی با موقعیت مناسب برای خرید گسترده نداشته است.

بنابراین، پیش از هر اقدامی، باید سرنوشت بودجه خرید شفاف شود، سپس یک کارگروه کارشناسی متشکل از متخصصان حوزه تشکیل گردد تا کتاب‌های مورد نیاز امروز کتابخانه‌های عمومی را شناسایی و معارفه کند.