انتقال سهم الشرکه در شرکت با مسئولیت محدود| راهنمای جامع

مقدمه

شرکت با مسئولیت محدود، به دلیل انعطاف‌پذیری و ساختار ساده‌تر نسبت به سایر انواع شرکت‌ها، یکی از محبوب‌ترین گزینه‌ها برای کسب‌وکارهای کوچک و متوسط در ایران است. در طول عمر یک شرکت، ممکن است دلایل مختلفی پیش بیاید که یکی یا چند نفر از شرکا بخواهند سهم الشرکه خود را به شخص دیگری منتقل کنند. این انتقال، چه به شریک دیگر و چه به فردی خارج از شرکت، فرآیندی قانونی و حقوقی دارد که نیازمند دقت و آگاهی است. در این مقاله جامع، به بررسی کامل چگونگی، الزامات، و نکات کلیدی انتقال سهم الشرکه در شرکت با مسئولیت محدود خواهیم پرداخت تا شما را در این مسیر یاری کنیم.

واگذاری سهم الشرکه

در حالی که واگذاری سهام در شرکت سهامی تابع هیچ شرطی به جز شرایط عادی صحت معاملات و انعکاس مراتب در دفتر ثبت سهام نمی باشد. به دلیل نامعلومی قانونگذار واگذاری سهم الشرکه در شرکت با مسئولیت را مشروط به قید و بندهای سختگیرانه موافقت سرمایه ای و عددی ،شرکاء و تنظیم سند رسمی نموده است. مطابق ماده ۱۰۲ قانون تجارت سهم الشرکه شرکاء نمیتواند به شکل اوراق تجارتی قابل انتقال اعم از با اسم یا بی اسم و غیره در آید. سهم الشرکه را نمیتوان منتقل به غیر نمود. مگر با رضایت عده از شرکاء که لااقل سه ربع سرمایه متعلق به آنها بوده و اکثریت عددی نیز داشته باشند.

با وجود آنکه شرکت با مسئولیت محدود به جهانی که پیشتر گفته شد در جراً شرکت های سرمایه قرار می گیرد.  شرط کسب حد نصابی با سخت گیری بالا محل نقد به نظر میرسد. اگرچه شرکت با مسئولیت محدود معمولاً به عنوان شرکتی خانوادگی و دوستانه شناخته می،شود.

با این حال حتی در روابط خویشاوندی و دوستانه نیز امکان رخ نمودن اختلافات و اشکال در ادامۀ فعالیت و شراکت دوستانه وجود دارد. بنابراین سختگیری در واگذاری سهم الشرکه تنها به افزایش مشکلات فعالیت و اداره شرکت و نهایتاً رکود آن خواهد انجامید.

افزون بر شرط حدنصاب بالا مقرر در ماده ۱۰۲، طبق ماده ۱۰۳ قانون تجارت انتقال سهم الشرکه در این شرکت باید به موجب سند رسمی انجام گیرد.

درباره شیوۀ اجرای این الزام مانند بسیاری از موارد دیگر از سوی مرجع ثبت شرکتها اعمال سلیقه های سازمانی و فردی صورت گرفته است. لکن در حال حاضر واگذاری سهم الشرکه شرکت با مسئولیت محدود با سند رسمی صلح نامه صورت می پذیرد.

پس اگر به دنبال اطلاعاتی دقیق و قابل اتکا در زمینه انتقال سهم الشرکه در شرکت با مسئولیت محدود هستید، با ما همراه باشید.

مفاهیم کلیدی: سهم الشرکه و شرکت با مسئولیت محدود

سهم الشرکه چیست؟

در یک شرکت با مسئولیت محدود، سرمایه شرکت به قسمت‌های مساوی تقسیم نمی‌شود، بلکه به “سهم الشرکه” تقسیم می‌گردد. هر سهم الشرکه، بیانگر میزان سهم و آورده یک شریک در شرکت است. این سهم الشرکه می‌تواند به صورت نقدی یا غیرنقدی (مانند دارایی‌ها، دانش فنی، یا حتی اعتبار) باشد. ارزش هر سهم الشرکه توسط شرکا تعیین می‌شود و میزان مسئولیت هر شریک در قبال بدهی‌های شرکت، دقیقاً به اندازه میزان سهم الشرکه اوست. این یکی از مهم‌ترین مزایای شرکت با مسئولیت محدود است که مسئولیت شرکا را محدود می‌کند.

تصور کنید شرکتی با دو شریک وجود دارد: شریک الف با سرمایه ۱۰۰ میلیون تومان و شریک ب با سرمایه ۵۰ میلیون تومان. سهم الشرکه شریک الف دو سوم و سهم الشرکه شریک ب یک سوم کل سرمایه شرکت است. اگر شرکت ورشکست شود و بدهی قابل پرداخت نداشته باشد، شریک الف حداکثر تا سقف ۱۰۰ میلیون تومان و شریک ب حداکثر تا سقف ۵۰ میلیون تومان مسئولیت خواهد داشت. این مفهوم “مسئولیت محدود” است.

شرکت با مسئولیت محدود، ویژگی‌ها و مزایا

شرکت با مسئولیت محدود، همانطور که از نامش پیداست، شرکایی دارد که مسئولیت آن‌ها در قبال دیون و تعهدات شرکت، محدود به میزان سهم الشرکه آن‌ها است. این نوع شرکت، طبق قانون تجارت ایران، حداقل با دو شریک و بدون حداکثر تعیین شده برای تعداد شرکا تشکیل می‌شود. برخی از مزایای کلیدی این نوع شرکت عبارتند از:

• مسئولیت محدود شرکا: همانطور که گفته شد، این بزرگترین مزیت است که دارایی شخصی شرکا را از تعهدات شرکت جدا می‌کند.
• سهولت در تشکیل: فرآیند ثبت و تشکیل این شرکت نسبت به سایر شرکت‌ها ساده‌تر است.
• انعطاف‌پذیری در مدیریت: نحوه اداره شرکت و تعیین اختیارات مدیران، عمدتاً بر عهده خود شرکا است.
• عدم نیاز به تقسیم سرمایه به سهام: برخلاف شرکت‌های سهامی، سرمایه به سهم الشرکه تقسیم می‌شود که مدیریت آن را برای کسب‌وکارهای کوچک آسان‌تر می‌کند.

انتقال سهم الشرکه: چرا و چگونه؟

دلایل رایج برای انتقال سهم الشرکه

دلایل مختلفی می‌تواند منجر به تصمیم به انتقال سهم الشرکه شود. درک این دلایل به شما کمک می‌کند تا با آمادگی بیشتری با این فرآیند روبرو شوید:

• نیاز مالی شریک: یکی از رایج‌ترین دلایل، نیاز یکی از شرکا به نقد کردن سرمایه خود برای مصارف شخصی یا سرمایه‌گذاری در پروژه‌های دیگر است.
• خروج شریک از کسب‌وکار: ممکن است شریکی به دلیل بازنشستگی، مهاجرت، بیماری، یا صرفاً علاقه به تغییر مسیر شغلی، بخواهد از شرکت خارج شود.
• ورود شریک جدید: در برخی موارد، شرکت برای تأمین مالی یا جذب تخصص جدید، نیاز به ورود شریک تازه دارد و این امر با خرید سهم الشرکه شریک فعلی امکان‌پذیر می‌شود.
• تغییر در ترکیب مالکان: گاهی اوقات، شرکا تمایل دارند تا ترکیب مالکان شرکت را به دلایل استراتژیک یا خانوادگی تغییر دهند.
• حل اختلافات بین شرکا: در مواردی که اختلافات بین شرکا شدت می‌گیرد و راه حلی برای ادامه همکاری وجود ندارد، یکی از راه‌ها، فروش سهم الشرکه توسط شریک ناراضی است.

مراحل قانونی انتقال سهم الشرکه

انتقال سهم الشرکه در شرکت با مسئولیت محدود، یک فرآیند چند مرحله‌ای است که باید با دقت و رعایت تشریفات قانونی انجام شود. این مراحل معمولاً به شرح زیر هستند:

1. توافق بین شرکا: اولین و مهم‌ترین گام، رسیدن به توافق کتبی بین شریک منتقل‌کننده (فروشنده سهم الشرکه) و شریک یا شریکان منتقل‌الیه (خریدار سهم الشرکه) است. این توافق باید شامل جزئیاتی مانند تعداد سهم الشرکه مورد انتقال، قیمت توافقی، و شرایط پرداخت باشد.
2. اخذ رضایت سایر شرکا (در صورت لزوم): طبق ماده ۱۰۲ قانون تجارت، انتقال سهم الشرکه به اشخاصی که عضو شرکت نیستند، بدون رضایت اکثریت عددی شرکایی که بیش از دو سوم سرمایه شرکت را تشکیل می‌دهند، امکان‌پذیر نیست. این بدان معناست که اگر قصد فروش سهم خود به فردی خارج از شرکت را دارید، باید رضایت اکثریت شرکا را جلب کنید. این رضایت باید در صورتجلسه‌ای رسمی ثبت شود.
3. تنظیم صورتجلسه مجمع عمومی فوق‌العاده: در صورتی که انتقال سهم الشرکه منجر به تغییر در ترکیب شرکا یا میزان سرمایه شود (مثلاً ورود شریک جدید)، لازم است صورتجلسه‌ای تنظیم گردد. این صورتجلسه باید به امضای شرکای حاضر رسیده و شامل جزئیات انتقال، تغییرات در اساسنامه (در صورت لزوم) و نام شرکای جدید باشد.
4. تنظیم سند انتقال سهم الشرکه: یک سند رسمی یا عادی (بسته به توافق طرفین و الزامات ثبتی) باید تنظیم شود که جزئیات انتقال، هویت طرفین، میزان سهم الشرکه منتقل شده، و مبلغ توافقی را مشخص کند. این سند، مبنای حقوقی انتقال است.
5. ثبت تغییرات شرکت با مسئولیت محدود در اداره ثبت شرکت‌ها: پس از تنظیم صورتجلسه و سند انتقال، باید ظرف مدت مقرر (معمولاً ۱۰ روز از تاریخ صورتجلسه) نسبت به ثبت تغییرات در اداره ثبت شرکت‌ها اقدام شود. این کار از طریق سامانه اداره ثبت شرکت‌ها انجام می‌شود و نیازمند ارائه مدارک لازم از جمله صورتجلسه، مدارک هویتی شرکای جدید، و گواهی عدم سوءپیشینه (در صورت لزوم) است.
6. اصلاح اساسنامه (در صورت نیاز): اگر انتقال سهم الشرکه منجر به تغییراتی در تعداد شرکا، میزان سهم الشرکه هر شریک، یا سایر مفاد اساسنامه شود، باید اساسنامه شرکت نیز اصلاح و در اداره ثبت شرکت‌ها ثبت گردد.

محدودیت در واگذاری سهم الشرکه

اگرچه شرکت با مسئولیت محدود را در جرگۀ شرکتهای سرمایه قرار دادیم با این حال بیشتر نویسندگان این شرکت را به دلیل محدودیتهای پیش گفته در جایگاهی میانه شرکت سرمایه و اشخاص جایابی کرده اند.

قانون تجارت ۱۳۱۱ در حکمی که امکان توافق خلاف آن از سوی شرکا یا در مقررات اساسنامه تجویز نشده، واگذاری سهم الشرکه در شرکت با مسئولیت محدود را با رعایت دو شرط مجاز شمرده است که عبارتند از لزوم تنظیم سند رسمی و موافقت اکثریت شرکاء.

لزوم تنظیم سند رسمی

به موجب ماده ۱۰۳ انتقال سهم الشرکه به عمل نخواهد آمد، مگر به موجب سند رسمی». سند رسمی ممکن است. در هر قالب حقوقی مجاز مانند بیع، صلح یا معاوضه تنظیم شود. با این حال قالب رایج برای این منظور تنظیم سند صلح است.

شرط کسب رضایت دارندگان اکثریت

هم چنین رعایت شرط کسب رضایت دارندگان اکثریت معینی از سهم الشرکه به همراه اکثریت عددی ایشان نیز الزامی است مطابق بخش دوم ماده ۱۰۲ قانون تجارت … سهم الشرکه را نمیتوان منتقل به غیر نمود مگر با رضایت عده ای از شرکا که لااقل سه ربع سرمایه متعلق به آنها بوده و اکثریت عددی نیز داشته باشند.

حق تقدم شرکا

در برخی شرکت‌ها، به خصوص اگر در اساسنامه پیش‌بینی شده باشد، شرکای فعلی ممکن است نسبت به خرید سهم الشرکه شریک خارج‌شونده، حق تقدم داشته باشند. این بدان معناست که قبل از فروش سهم به شخص ثالث، باید ابتدا به شرکای دیگر پیشنهاد خرید داده شود. رعایت این حق تقدم، به حفظ یکپارچگی و کنترل شرکت توسط شرکای فعلی کمک می‌کند.

تعهدات و بدهی‌های شرکت

انتقال سهم الشرکه، مسئولیت شریک منتقل‌کننده را در قبال بدهی‌های شرکت که قبل از تاریخ انتقال ایجاد شده‌اند، از بین نمی‌برد. به عبارت دیگر، اگر پس از انتقال سهم الشرکه، طلبکاری برای بدهی‌های گذشته به شرکت مراجعه کند، شریک سابق همچنان مسئولیت دارد. بنابراین، خریدار سهم الشرکه باید از وضعیت مالی و بدهی‌های شرکت کاملاً مطلع باشد. در سند انتقال، شرایط مربوط به مسئولیت بدهی‌های گذشته مشخص گردد.

انتقال سهم الشرکه به ورثه

در صورت فوت یکی از شرکا، سهم الشرکه او به وراث قانونی‌اش منتقل می‌شود. اما این انتقال به معنای ورود خودکار وراث به مدیریت شرکت نیست. معمولاً در اساسنامه یا توافقات جداگانه، نحوه ورود وراث به شرکت یا فروش سهم‌الشرکه آن‌ها به سایر شرکا یا اشخاص ثالث مشخص می‌شود. اگر ورثه قصد ادامه فعالیت در شرکت را نداشته باشند، می‌توانند سهم خود را بصورت انتقال قهری سهم الشرکه منتقل کنند.

انتقال سهم الشرکه در صورت ورشکستگی

اگر شریکی ورشکسته شود، سهم الشرکه او به عنوان بخشی از اموالش، جزو دارایی‌های ورشکسته محسوب شده و توسط مدیر تصفیه برای پرداخت دیون طلبکاران استفاده خواهد شد. در این حالت، فرآیند انتقال سهم الشرکه از طریق مراجع قانونی و تحت نظارت مدیر تصفیه صورت می‌گیرد.

کاربردها و مثال‌های واقعی

انتقال سهم الشرکه تنها یک فرآیند حقوقی نیست، بلکه در بطن بسیاری از اتفاقات واقعی کسب‌وکار رخ می‌دهد. بیایید به چند مثال نگاهی بیندازیم:

مثال : خروج شریک از استارتاپ

شرکت “نوآوران” یک استارتاپ در زمینه اپلیکیشن‌های آموزشی است که توسط سه دوست تأسیس شده است. پس از سه سال، یکی از بنیان‌گذاران تصمیم به مهاجرت می‌گیرد و نمی‌تواند به فعالیت در شرکت ادامه دهد. او ۲۰% از سهام شرکت را در اختیار دارد. شرکای باقی‌مانده که سرمایه کافی برای خرید سهم او را ندارند، با او توافق می‌کنند که سهمش را به یک سرمایه‌گذار علاقه‌مند بفروشند. پس از اخذ رضایت اکثریت شرکا (که در این مورد، خود شرکا هستند)، صورتجلسه تغییرات تنظیم و ثبت می‌شود و سرمایه‌گذار جدید به عنوان شریک جدید وارد شرکت می‌شود.

نکات کاربردی و استراتژی‌ انتقال سهم الشرکه و مالیات آن

انتقال سهم الشرکه می‌تواند یک فرآیند پیچیده باشد، اما با رعایت نکات زیر، می‌توانید این مسیر را هموارتر کنید:

• اساسنامه را به دقت مطالعه کنید: مهم‌ترین سند در هر شرکت، اساسنامه آن است. قبل از هر اقدامی، مفاد اساسنامه را در مورد انتقال سهم الشرکه، حق تقدم شرکا، و تشریفات لازم به دقت مطالعه کنید.
• شفافیت و صداقت را سرلوحه کار قرار دهید: چه در نقش خریدار و چه فروشنده، شفافیت در مورد وضعیت مالی شرکت، بدهی‌ها، و ارزش واقعی سهم الشرکه، از بروز اختلافات آتی جلوگیری می‌کند.
• از مشاوره حقوقی و تخصصی بهره ببرید: هرگونه انتقال سهم الشرکه، به خصوص اگر پیچیدگی‌های حقوقی یا مالی داشته باشد، نیازمند مشاوره با وکلای متخصص در امور شرکت‌ها و حسابداران باتجربه است. این سرمایه‌گذاری کوچک، می‌تواند از هزینه‌های هنگفت آتی جلوگیری کند.
• تمام توافقات را مکتوب کنید: هیچ توافق شفاهی را قبول نکنید. تمام جزئیات، از جمله قیمت، نحوه پرداخت، زمان‌بندی، و مسئولیت بدهی‌ها، باید در اسناد کتبی (صورتجلسه، سند انتقال) قید شود.
• مدارک را به درستی و در زمان مقرر ثبت کنید: تأخیر در ثبت تغییرات شرکت با مسئولیت محدود در اداره ثبت شرکت‌ها می‌تواند منجر به جریمه و مشکلات قانونی شود. اطمینان حاصل کنید که تمام مدارک لازم به درستی تکمیل و در مهلت مقرر ثبت شده‌اند.
• به پیامدهای مالیاتی توجه کنید: انتقال سهم الشرکه مشمول مالیات می باشد. که باید در سامانه مالیاتی شخصی که انتقال دهنده استباید پرداخت کند. از مشاور مالیاتی خود در این خصوص راهنمایی بگیرید.

پرسش‌های متداول (FAQ)

سوال ۱: آیا انتقال سهم الشرکه نیاز به حضور در دفترخانه اسناد رسمی دارد؟

پاسخ: انتقال سهم الشرکه در شرکت با مسئولیت محدود، لزوماً نیازی به تنظیم سند رسمی در دفترخانه اسناد رسمی ندارد، مگر اینکه در اساسنامه یا توافقات خاصی به آن اشاره شده باشد. ثبت تغییرات شرکت با مسئولیت محدود در اداره ثبت شرکت‌ها، اصلی‌ترین مرحله قانونی است. با این حال، تنظیم یک سند عادی انتقال بین شرکا برای مستندسازی قوی‌تر توصیه می‌شود.

سوال ۲: اگر یکی از شرکا رضایت به انتقال سهم الشرکه ندهد، چه اتفاقی می‌افتد؟

پاسخ: اگر شریک منتقل‌کننده قصد فروش سهم خود به فردی خارج از شرکت را داشته باشد و اکثریت شرکا (که بیش از دو سوم سرمایه را دارند) رضایت ندهند، انتقال امکان‌پذیر نخواهد بود. در این حالت، تنها راه، فروش سهم به شریک یا شرکای دیگر، یا حل و فصل موضوع از طریق مذاکره و توافق است.

سوال ۳: آیا می‌توان سهم الشرکه را به صورت قسطی منتقل کرد؟

پاسخ: بله، شرکا می‌توانند در مورد نحوه پرداخت ثمن معامله (قیمت سهم الشرکه) به صورت نقدی یا اقساطی توافق کنند. این توافق باید به صورت مکتوب در سند انتقال قید شود.

سوال ۴: مسئولیت شریک سابق پس از انتقال سهم الشرکه چیست؟

پاسخ: همانطور که پیشتر اشاره شد، شریک سابق همچنان در قبال بدهی‌های شرکت که قبل از تاریخ انتقال ایجاد شده‌اند، مسئولیت دارد. مسئولیت او در قبال بدهی‌های آتی، پس از انتقال سهم الشرکه از بین می‌رود.

سوال ۵: آیا می‌توان بخشی از سهم الشرکه را منتقل کرد؟

پاسخ: بله، شریک می‌تواند بخشی از سهم الشرکه خود را به شخص دیگر منتقل کند. در این صورت، میزان سهم الشرکه او کاهش یافته و خریدار، مالک آن بخش منتقل شده خواهد شد.

نتیجه‌گیری

انتقال سهم الشرکه در شرکت با مسئولیت محدود، فرآیندی حقوقی و مالی است که نیازمند دقت، آگاهی، و رعایت تشریفات قانونی است. این فرآیند، چه به دلیل خروج یک شریک، ورود شریک جدید، یا نیازهای مالی، می‌تواند برای هر شرکتی پیش بیاید. کلید موفقیت در این زمینه، درک کامل مفاهیم پایه، شناخت مراحل قانونی، و توجه به نکات ظریف حقوقی و مالی است.

با مطالعه این مقاله، امیدواریم توانسته باشیم تصویری روشن و جامع از چگونگی انتقال سهم الشرکه در اختیار شما قرار دهیم. به یاد داشته باشید که مشاوره با متخصصان حقوقی و مالی، بهترین راه برای اطمینان از انجام صحیح و قانونی این فرآیند است. این دانش، به شما کمک می‌کند تا با اطمینان بیشتری در دنیای کسب‌وکار گام بردارید و از سرمایه‌گذاری خود محافظت کنید.

آیا شما تجربه‌ای در زمینه انتقال سهم الشرکه در شرکت خود داشته‌اید؟ چالش‌ها و موفقیت‌های شما چه بوده است؟ تجربیات خود را در بخش نظرات با ما و دیگر خوانندگان به اشتراک بگذارید. اگر سوالی دارید یا نیاز به راهنمایی بیشتری در این زمینه دارید، از پرسیدن دریغ نکنید. ۰۹۱۸۹۴۱۴۲۸۱