آیفون» به تنهایی کسی را مدرن نمیکند/اخلاق ویژه جامعه شبهمدرن شهری!
به گزارش خبرنگار خبررسان، در خیابانهای کلانشهرهای امروز، منظرهای پارادوکسیکال پیش روی هر ناظری است. شهروندانی که با آخرین مدلهای گوشیهای هوشمند در حال جابهجایی هستند، خودروهایی با پیشرفتهترین تکنولوژیهای روز را میرانند و در خانههایی مجهز به سیستمهای هوشمند زندگی میکنند؛ اما همین شهروندان در مواجهه با سادهترین اصول زیست شهری، مانند رانندگی بین خطوط، تفکیک زباله یا رعایت حقوق عابر پیاده، رفتارهایی متعلق به دوران پیشامدرن از خود نشان میدهند. این وضعیت که میتوان آن را «شبهمدرنیته» نامید، حکایت از یک گسست عمیق دارد؛ پذیرش ابزار مدرن بدون پذیرش اندیشه مدرن.
ابزار به مثابه هویت، نه کارکرد
نخستین لایه شبهمدرنیته در ایران، در حوزه مصرف تکنولوژی خود را نشان میدهد. در جوامع توسعهیافته، تکنولوژی ابزاری برای افزایش بهرهوری، تسهیل ارتباطات و تولید دانش است. اما در لایههای وسیعی از جامعه ما، ابزار مدرن از «کارکرد» تهی شده و به «نماد منزلت» تغییر ماهیت داده است.
وقتی آخرین مدل یک تلفن هوشمند مثل آیفون پیش از آنکه برای قابلیتهای پردازشیاش خریداری شود، برای «دیده شدن» در دست صاحبش تهیه میگردد، ما با پدیده کالایی شدن هویت روبرو هستیم. در این فضا، «داشتن» جای «بودن» را میگیرد. شهروند شبهمدرن تصور میکند با تملک اشیاء مدرن، لزوماً مدرن شده است؛ در حالی که اندیشه و رفتار او همچنان در قید و بند الگوهای گاه بدوی باقی مانده است. این تضاد، تکنولوژی را از یک موتور محرک توسعه به یک ابزار تفاخر طبقاتی تقلیل میدهد.