مرثیه‌سرای نام‌آشنای آذربایجان تشنگی کودکان کربلا را در شعر روایت کرد

تشنگی کودکان کربلا به روایت مرثیه‌سرای بزرگ آذربایجان

به گزارش خبررسان، کارشناسان ادبیات معتقدند پیشینه شعر آیینی و عاشورایی به زبان ترکی در آذربایجان به دوره صفویه و تشیع رسمی در ایران بازمی‌گردد، هرچند برخی ریشه‌های آن را از سده سوم هجری می‌دانند. ادیبان این سرزمین در ادوار گوناگون زبان را به مدح و منقبت اهل‌بیت متبرک کرده‌اند، هرچند بخش‌هایی از این می‌راث به مرور زمان یا به‌دست مخالفان از بین رفته است.

محمد طاهری خسروشاه‌ی، سردبیر مجله سفینه تبریز، تاریخ شعر مرثیه امام حسین به زبان ترکی را به سه دوره تاریخی تقسیم می‌کند از سده سوم تا نهم هجری، دوره صفوی، و از مشروطه تا انقلاب اسلامی. او از شاعران چون قطران تبریزی، فلکی شروانی، خاقانی، نسیمی، فضولی، نیر تبریزی، کریم آقا صافی، صراف تبریزی و شاعران معاصر از جمله ذهنی، عابد و دیگران نام می‌برد.

به گفته این پژوهشگر، ویژگی‌های نوحه‌های آذربایجان شامل هویت اسلامی و ایرانی، زبان ساده و مردمی، قالب و اوزان عروضی، کاربرد واژگان بومی، مستندسرایی، بازتاب قرآن و حدیث، تصویر‌سازی و مواضع انقلابی و استعمارستیزی است.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز شعر آیینی ترکی با ورود به حوزه‌های موضوعی نو و مضامین تازه، مخاطبان فرا‌وانی از جمله فارسی‌زبانان و عرب‌زبانان را به خود جلب کرد. نگاه ظریف شاعران در کنار زبان شیرین، این شعر را به مرحله جدیدی رسانده است.

از جمله مرثیه‌سرایان بزرگ آذربایجان، مرحوم ذهنی‌زاده تبریزی است که مرثیه‌ای در توصیف تشنگی کودکان در خیمه‌های کربلا و بسته شدن راه فرات سروده است. این شعر با تکرار بند آب آب و آب آب و آب آب به تصویر کشیدن رنج عطش و بی‌آبی کودکان و زنان در محشر کربلا می‌پردازد.

در این مرثیه، شاعر از زبان کودکان، مادران، امام حسین، حضرت عباس، حضرت زینب و دیگر شخصیت‌ها، لحظات سخت روز عاشورا را روایت می‌کند. اشعار از تشنگی اصغر، زخم‌های اکبر، سقای حضرت عباس، تیر خوردن مشک او و در نهایت پیروزی حق بر باطل با برآمدن آبان اربعین سخن می‌گویند.

بند پایانی شعر با امضای ذهنیا به یادآوری می‌کند که مهریه آب فرات در لب‌های تشنه بنات داده شده و آتش این قصه جهان را می‌سوزاند. انتشار کامل این مرثیه در ادامه گزارش قابل مشاهده است.