نپیوستن ایران به FATF مانع بزرگ گشایش اقتصادی و جذب سرمایه خارجی

ایران خارج از FATF مانع جذب سرمایه خارجی

عدم پیوستن ایران به گروه عملکرد مالی (FATF) به عنوان یک چالش اساسی برای گشایش اقتصادی و جذب سرمایه‌گذاری خارجی شناخته شده و هشدار داده شده که این امر در هم‌افزایی با تحریم‌ها، باعث کاهش سرمایه‌گذاری در بخش تولید شده است. دکتر بهمن آرمان تأکید کرد که بدون شفافیت مالی و همکاری با کشورهای مالک تکنولوژی، دسترسی به منابع مالی بین‌المللی غیرممکن است و این وضعیت ریسک بستن کارخانه‌ها و تشدید بحران‌های اقتصادی را به همراه دارد.

به گزارش تجارت نیوز، شعار سال ۱۴۰۴ با تمرکز بر سرمایه‌گذاری در بخش تولید در شرایطی تدوین شده که ریاست‌جمهوری ترامپ و تشدید تحریم‌ها، رگ‌های اقتصادی ایران را فلج کرده است. در حالی که در داخل کشور همچنان جدل بر سر پیوستن یا نپیوستن به FATF ادامه دارد، این عدم قطعیت خود بر جذابیت سرمایه‌گذاری در بخش تولید اثر منفی گذاشته و باعث تردید سرمایه‌گذاران ایرانی مقیم خارج شده است.

بهمن آرمان، اقتصاددان، بیان کرد: ایران در طول ۴۶ سال گذشته به طور مداوم تحت تحریم قرار داشته است. از زمان اشغال سفارت آمریکا و محدودیت سرمایه‌گذاری شرکت‌های خارجی در بخش نفت و گاز، دائماً با تحریم روبرو بودیم. تنها در صنعت پتروشیمی موفق به انجام سرمایه‌گذاری‌های سنگین شدیم که به مدیریت آقای نعمت‌زاده در راس شرکت ملی صنایع پتروشیمی بازمی‌گردید و باعث ارتقای جایگاه ایران در منطقه خاورمیانه گردید.

وی افزود: قطعاً فاصله ایران با عربستان سعودی در توسعه صنعتی بسیار عمیق است، زیرا عربستان از شرکت‌های مشترک با شرکای اروپایی و آمریکایی بهره‌مند است که سهامدار آن‌ها هستند و به تکنولوژی‌های پیشرفته دسترسی دارند. در حال آنکه تکنولوژی‌های مورد استفاده در پتروشیمی ایران منسوخ شده‌اند و تحریم‌ها باعث شده محصولات با کیفیت پایین‌تر تولید و در بازارهای جهانی با قیمت کمتر عرضه گردند.

در خصوص صنعت فولاد نیز اشاره کرد: ما سرمایه‌گذاری‌های کلان، به‌ویژه در فولاد مبارکه انجام داده‌ایم و لولا قطع برق و گاز سال گذشته، تولید ۴۰ میلیون تن فولاد محقق می‌شد که رتبه ایران را از دهم به هفتم جهانی ارتقا می‌داد. اما در بخش‌های دیگر، مخصوصاً نیروگاه‌ها، عملکرد ضعیف بوده است. به استثنای دکتر بانکی که بنیان‌های جدید را بنا نهاد و در دوره سازندگی پیگیری شد، بقیه وزرای نیرو کار مؤثری انجام ندادند و پیامدهای آن اکنون مشهود است.

او با انتقاد از سیاست‌های خارجی ایران ادامه داد: قطع روابط با کشورهای پیشرو در تکنولوژی و تمرکز بر روسیه و چین، ضررهای جبران‌ناپذیری به ایران وارد آورده، زیرا این دو کشور تولیدکننده تکنولوژی نیستند. هرچند برخی صنایع غیرحساس غربی به چین منتقل شده و نیازهای جزئی را تامین کرده، اما در پروژه‌های پیچیده مانند بزرگ‌ترین کارخانه کاغذ از ضایعات در جنوب ایران، ماشین‌آلات چینی به دلیل پیچیدگی تکنولوژی پذیرفته نشد و بخش حساس از فنلاند خریداری گردید، البته در دوره‌ای که تحریم‌ها به اوج خود نرسیده بود.

وی ادامه داد: نه چین و نه روسیه تولیدکننده تکنولوژی‌های اصلی هستند. ایران عملاً تمام امیدها را به سبدی گره زده که هر لحظه می‌تواند پاره شود. خودمان را از تکنولوژی‌های نوین جدا کرده‌ایم و همین باعث شده نتوانیم پالایشگاه جدید بسازیم، چرا که قطعات کلیدی دارای پتنت هستند و باید از آمریکا خریداری گردند، در حالی که هیچ رابطه‌ای با آن کشور نداریم.

دکتر آرمان به استثناها اشاره کرد: در دوره‌هایی که تحریم‌ها ملایم‌تر بود، پالایشگاه شازند در اراک و پالایشگاه بندرعباس با تکنولوژی ژاپن و ایتالیا ساخته شدند. اما پالایشگاه ستاره خلیج‌فارس، به‌ویژه خط چهارم که بزرگ‌ترین خط است، هنوز بهره‌برداری نشده، به دلیل پیچیدگی تکنولوژی و امتناع تامین قطعات از سوی غرب.

او به چالش‌های مالی بین‌المللی اشاره کرد: با وجود عضویت در بانک توسعه اسلامی و بانک جهانی و پرداخت سهمیه‌های ۴۶ ساله، ایران حتی یک دلار وام از این موسسات دریافت نمی‌کند. این نشان می‌دهد که وضعیت فعلی پایدار نیست، چرا که ایران خود را از دروازه‌های ورود سرمایه خارجی و تکنولوژی‌های پیشرفته محروم ساخته است.

دکتر آرمان هشدار داد: به همین دلیل وزارت نفت اعلام کرده که اگر روند جاری ادامه یابد، سالانه یکی از فازهای پارس جنوبی از دست می‌رود. اگرچه قراردادی ۱۷ میلیارد دلاری با شرکت‌های داخلی امضا شده، اما فاقد پشتوانه واقعی است، زیرا اجرای آن نیازمند ماشین‌آلات، تجهیزات و تکنولوژی است که تحت تحریم‌ها و عدم پیوستن به FATF غیرقابل تأمین است. بنابراین بازنگری در سیاست‌های خارجی ضروری است، چرا که خصومت با صاحبان تکنولوژی هزینه‌های سنگینی بر دوش ملت می‌گذارد.

وی ادامه داد: اکثر کارخانه‌های ایران، به استثنای فولاد مبارکه که تکنولوژی‌اش به‌روز است، با تجهیزات منسوخ کار می‌کنند و نیازمند سرمایه‌گذاری‌های کلان هستند. در غیر این صورت بیکاری به شدت افزایش یافته، قطعی‌های انرژی باعث کاهش تولید شده و بخش‌هایی از تورم اخیر ناشی از ضربه‌های برق، آب و گاز به بخش تولید است. حتی شاهد تلفات مواد اولیه FDP مانند شیر به دلیل قطعی برق بوده‌ایم.

دکتر آرمان درباره پیوستن به FATF بیان کرد: برخی می‌گویند در ظل تحریم‌ها پیوستن بی‌فایده است، در حالی که FATF تنها برای شفافیت انتقال پول است. عدم پیوستن دست‌های ما و دولت را می‌بندد، اما تصویب آن گشایشی ایجاد می‌کند که فرآیندها را آسان‌تر می‌سازد. با این حال جریان‌های ضدتوسعه‌ای در ایران مانع این فرآیند هستند.

او به مشکلات زیرساختی اشاره کرد: بحران برق یک‌روزه شکل نگرفته، بلکه نتیجه عملکرد سه دولت پس از دوره سازندگی است. دولت فعلی دکتر پزشکیان فاقد تیم تکنوکرات است و ترکیبی از جناح‌های ضعیف را شامل می‌شود که کارایی وزاری ندارند. ترمیم جدی کابینه با افراد با توانایی و انگیزه ضروری به نظر می‌رسد.

در پاسخ به منتقدان پیوستن به FATF، وی گفت: برخی ادعا می‌کنند اطلاعات ما لو می‌رود، در حالی که روزانه اخبار هک بانک‌ها منتشر می‌شود. اما وقتی بحث پیوستن به FATF پیش می‌آید، می‌گویند اطلاعات به دست دشمن می‌رسد. آیا واقعاً تمام کشورها دشمنند؟ اگر دشمنند، چگونه این همه کارخانه در ایران راه‌اندازی شده؟ از زمان انقلاب ما تحریم بودیم. چه اطلاعاتی لو می‌رود؟ اگر اطلاعات ما لو می‌رود، چرا سایر کشورها اعتراض نمی‌کنند؟ تنها اطلاعات ایران لو می‌رود؟

او در مقایسه با سایر کشورها افزود: آلمان که اکنون دومین اقتصاد بزرگ جهان است، چگونه اطلاعات خود را مدیریت می‌کند؟ چین اگرچه تولید ناخالص داخلی بالایی دارد، اما هنوز تولیدکننده تکنولوژی‌های حساس نیست و تکنولوژی‌های کلیدی در دست غرب و آمریکا است. آمریکا حمایت نظامی ناتو را کاهش داده و از اروپایی‌ها خواسته سلاح خود را بسازند، اما اروپایی‌ها قادر نیستند و بر اساس آمار بلومبرگ، ۶ درصد تجهیزات نظامی خریداری‌شده پس از ترامپ از آمریکا بوده، زیرا تکنولوژی پیچیده و منابع کافی ندارند.

منبع: اقتصاد آنلاین