هشدار وزیر بهداشت: مقاومت میکروبی در بیمارستانهای ایران به ۹۵ درصد رسیده

به گزارش خبررسان محمدرضا ظفرقندی وزیر بهداشت در پیامی به مناسبت هفته جهانی مقاومت میکروبی، تصویری ترسناک از آینده درمان عفونتها ترسیم کرد. پیشبینیها حاکی است که در بازه زمانی ۲۰۲۵ تا ۲۰۵۰، هر دقیقه سه جان از دست میرود و هزینههای سلامت جهانی به ۴۱۲ میلیارد دلار افزایش مییابد. این هشدار در حالی صادر میشود که کمتر از یک قرن از کشف اولین آنتیبیوتیک میگذرد، پیشرفتی که روزگاری انقلاب عظیمی در پزشکی ایجاد کرد.
سازمان جهانی بهداشت اعداد وحشتناکی را منتشر کرده از هر شش باکتری جداشده در آزمایشگاهها، یکی مقاوم به داروست و در منطقه مدیترانه شرقی این نرخ به یکسوم میرسد. در ایران وضعیت بسیار وخیمتر است؛ نظام دیدهبانی نشان میدهد که در عفونتهای بیمارستانی، مقاومت به داروهای خط اول و دوم بین ۷۰ تا ۹۵ درصد و مقاومت همزمان به چند دارو بیش از ۵۰ درصد گزارش شده است. مصرف آنتیبیوتیک در کشور نیز بسیار بالاتر از میانگین جهانی قرار دارد.
ریشههای این معضل در عدة عامل عمیق است عدم دسترسی به داروهای مؤثر، ضعف برنامههای پیشگیری، کمبود زیرساختهای بهداشتی، و مهمتر از همه مصرف نامناسب آنتیبیوتیکها. محیطزیست بهعنوان مخزن ژنهای مقاومت، نقش کلیدی ایفا میکند؛ ورود پسابهای بیمارستانی و پسماندهای دارویی به آب و خاک، و مدیریت نادرست در صنایع پرورش دام، همه دامنزننده ایجاد باکتریهای سوپرباگ هستند. مهار این پدیده بدون رویکرد سلامت واحد که انسان، حیوان و محیطزیست را یکپارچه میبیند، غیرممکن است.
وزیر بهداشت بر ضرورت اقدامات هماهنگ در چند محور تأکید کرد تقویت نظام دیدهبانی و تحقیقات کاربردی، ارتقای دسترسی به داروهای مؤثر و امکانات تشخیصی، ترویج تجویز منطقی، تقویت کنترل عفونت در مراکز درمانی، بهبود زیرساختهای آب و فاضلاب، و افزایش آگاهی عمومی. ظفرقندی از همکاران در معاونتها، دانشگاههای علوم پزشکی، نظام پزشکی، سازمانهای بیمه و بخش خصوصی تقاضای تلاش در مسیر اصلاح شرایط کرد. او همچنین از وزارت جهاد، نیرو، کشور، سازمان دامپزشکی، حفاظت محیط زیست و آب و فاضلاب خواست تا هماکنون برای مهار این معضل عمومی اقدام آغاز نمایند.
تحلیل وضعیت نشان میدهد که چالش مقاومت میکروبی فراتر از یک مسئله درمانی است؛ این یک بحران چندوجهی است که نیازمند مدیریت یکپارچه و مشارکت همه بخشهای حکومتی و غیرحکومتی است. تجربههای جهانی ثابت کرده که اقدامات تکبعدی اثربخشی ندارند و تنها رویکرد جامع میتواند موج مقاومت را کنترل کند.
پیام وزیر بهداشت نویددهنده آغاز جنبش ملی علیه مقاومت میکروبی است؛ موفقیت در این مسیر وابسته به تداوم اقدامات، نظارت مداوم و مشارکت واقعی همه ذینفعان است. سلامت یکپارچه جز با اقدام یکپارچه تأمین نخواهد شد و زمان برای اقدام به سر آمده است.